Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV), 1-30 Haziran 2026 tarihlerini kapsayan “Onur Ayı Etkinlikleri Sırasında Yaşanan İnsan Hakları İhlallerine Dair Bilgi Notunu” yayımladı.
Bilgi notunda, son yıllarda LGBTİ+’lara yönelik ayrımcılık, nefret söylemi ve hedef gösterme uygulamalarında artış yaşandığına dikkat çekildi.
Bu tablonun, mevcut siyasal iklim doğrultusunda şekillenen ayrımcı ve kutuplaştırıcı söylem ve uygulamalarla bağlantılı olduğu belirtilirken, LGBTİ+’ların hem kamusal alanda hem de temel hak ve özgürlüklerini kullanma süreçlerinde sistematik baskı ve hak ihlalleriyle karşı karşıya kaldığı ifade edildi.
Bilgi notunda, LGBTİ+’ların görünürlüğünü artırmak, haklarını korumak ve geliştirmek amacıyla düzenledikleri barışçıl toplantı ve gösterilerin mülki idare amirleri tarafından sistematik biçimde yasaklandığı, güvenlik güçlerinin ise bu etkinlikleri engelleme, müdahale etme ve dağıtma yönünde uygulamalar gerçekleştirdiği aktarıldı.
Bu yasak ve müdahaleler sonucunda LGBTİ+’ların işkence ve diğer kötü muamele niteliğindeki uygulamalara maruz kaldığı belirtilen bilgi notunda, başta ifade özgürlüğü, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü ile kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı olmak üzere temel hak ve özgürlüklerin ağır biçimde ihlal edildiği kaydedildi.
Ayrıca cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılık temelinde uygulanan cezalandırma, korkutma ve sindirme yöntemleriyle LGBTİ+’ların eşit yurttaşlar olarak haklarını kullanmalarının engellendiği ve toplumsal yaşamın dışına itildikleri değerlendirmesine yer verildi.
TİHV, LGBTİ+’ların var olma ve görünürlük mücadelesinde önemli bir yere sahip olan Onur Ayı etkinlikleri sırasında yaşanan hak ihlallerinin son yıllarda yaygınlık, yoğunluk ve sistematiklik açısından yeni bir boyuta ulaştığını belirtti. TİHV Dokümantasyon Merkezi tarafından hazırlanan bilgi notunun da bu tabloyu ortaya koyduğu ifade edildi.
Bilgi notunun, TİHV Dokümantasyon Merkezi tarafından her gün taranan gazete, haber ajansları ve internet sitelerinde yer alan haberler ile TİHV’in ilişki ağı üzerinden edinilen bilgilerden hazırlanan “Günlük İnsan Hakları Raporları” temel alınarak derlendiği aktarıldı.
Bu nedenle çalışmanın, yaşanan hak ihlallerinin yalnızca tespit edilebilen bölümünü yansıttığı hatırlatıldı.
En az 143 kişi gözaltına alındı
TİHV’in bilgi notunda, 2026 Onur Ayı etkinlikleri sırasında mülki idare amirleri ve diğer yetkililerin aldığı yasak kararları, güvenlik güçlerinin müdahaleleri ile uygulanan idari tedbirler sonucu yaşanan hak ihlalleri şöyle sıralandı:
– Güvenlik güçleri ve/veya özel güvenlik birimleri tarafından 4 ayrı kentte gerçekleştirilen en az 7 müdahale sonucunda, toplam en az 143 kişi işkence ve diğer kötü muamele niteliğindeki uygulamalara maruz bırakılarak keyfi şekilde gözaltına alındı.
– Pankart astıkları gerekçesiyle haklarında soruşturma başlatılan en az 3 kişi gözaltına alındı. Bu kişilerden 1’i emniyetteki ifade işlemlerinin ardından serbest bırakılırken, 2 kişi sevk edildikleri sulh ceza hakimliği tarafından adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
– Haber takibi yapan en az 6 gazeteci keyfi biçimde gözaltına alındı.
– Mülki idare amirleri tarafından Onur Ayı kapsamında yapılması planlanan tüm eylem ve etkinlikler, 1’i il genelinde (İzmir), 5’i ilçe genelinde (iki kez Beyoğlu, iki kez Kadıköy ve Kuşadası) olmak üzere 1 ila 15 gün arasında değişen sürelerle en az 6 kez yasaklandı.
– En az 8 kişiye, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi kapsamında “hukuka uygun olarak verilen emre aykırı davranmak” gerekçesiyle idari para cezası uygulandı.
– LGBTİ+ ve kadın örgütleri ile aktivistlere ait en az 86 sosyal medya hesabına ve LGBTİ+ odaklı en az 13 uygulama ile platforma erişim engeli getirildi.
– Onur Yürüyüşü sırasında gözlemci olarak görev yapan, aralarında bir baro başkan yardımcısının da bulunduğu toplam 6 avukat hakkında soruşturma başlatıldı.
– En az 1 üniversitede LGBTİ+’ları hedef alan fobik ve ayrımcı bir panel düzenlendi.
