ABD yönetimi, İran ile savaşı sona erdirmek amacıyla 15 maddelik kapsamlı bir barış planı sundu. Pakistan aracılığıyla Tahran’a iletilen planda, nükleer programın tamamen durdurulması karşılığında yaptırımların kaldırılması ve bir aylık geçici ateşkes öngörülüyor.
New York Times (NYT) gazetesinin iki üst düzey yetkiliye dayandırdığı habere göre Washington, İran ile süregelen çatışmaları bitirmek için hazırladığı 15 maddelik teklifi, arabuluculuk rolü üstlenen Pakistan üzerinden Tahran’a ulaştırdı.
Plan, tarafların 15 madde üzerinde müzakere edebilmesi için ilk etapta bir aylık bir ateşkes ilan edilmesini şart koşuyor.
Nükleer şartlar ve uranyum takası
Teklifin en kritik maddelerinden biri, İran topraklarındaki uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını içeriyor.
ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer silah yapma kapasitesinden endişe etmesi nedeniyle, Tahran’ın elindeki tüm zenginleştirilmiş materyalleri güvenilir bir üçüncü tarafa teslim etmesi isteniyor.
Hürmüz Boğazı ve yaptırımlar
Planda yer alan bir diğer önemli madde ise Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin kesintisiz ve güvenli bir şekilde sağlanması.
ABD ve İsrail’in saldırılarına misilleme olarak stratejik boğazı kapatan İran’ın, burayı yeniden uluslararası trafiğe açması bekleniyor.
Bu şartların yerine getirilmesi durumunda ABD, İran üzerindeki tüm ekonomik yaptırımları kaldırmayı taahhüt ediyor.
Rejim değişikliği yok, sivil nükleer desteği var
NYT’ye göre hazırlanan planda dikkat çeken bir diğer unsur, İran’daki mevcut yönetim sisteminin değiştirilmesine (rejim değişikliği) dair herhangi bir maddenin bulunmaması.
Ayrıca ABD, İsrail’in geçtiğimiz günlerde vurduğu iddia edilen Buşehr (Bushehr) santralinde, İran’ın “sivil nükleer program” geliştirmesine yardımcı olmayı da teklif ediyor.
İran’ın muhatap talebi
Öte yandan CNN’in haberine göre İran yönetimi, daha önce müzakerelere katılan Trump’ın damadı Jared Kushner ve özel elçi Steve Witkoff ile bir daha görüşmek istemediğini bildirdi.
Tahran’ın, müzakereleri doğrudan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile yürütmek istediği iddia edildi.
Wall Street Journal gazetesinin haberine göre plan, İran’ın üç ana nükleer tesisini tamamen sökmesini ve ülke topraklarındaki tüm zenginleştirme faaliyetlerine son vermesini şart koşuyor.
Taslak metinde ayrıca Tahran’dan balistik füze programını askıya alması, bölgedeki vekil güçlere sağladığı desteği kesmesi ve Hürmüz Boğazı’nı uluslararası trafiğe tamamen açması talep ediliyor.
Haberde, bu adımların atılması karşılığında İran’a yönelik nükleer odaklı yaptırımların kaldırılacağı ve ABD’nin ülkedeki sivil nükleer programa destek vereceği öne sürüldü.
Öte yandan, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, “Müzakerelerde ABD ordusu da var, bombalarla müzakere yapıyoruz” dedi.
Reuters haber ajansı da konuya yakın kaynaklarına dayandırdığı haberinde, Washington’un İran’a bir teklif gönderdiğini teyit etti.
Resmi açıklama yapılmadı, İsrail basını da yazdı
Gelişmelere ilişkin ABD ve İran makamlarından henüz resmi bir açıklama gelmedi.
İsrail’in Kanal 12 televizyonunun adını vermediği İsrailli kaynaklara dayandırdığı haberinde de, ABD’nin İran ile gerilimi sonlandırmak için 15 maddelik bir teklif hazırladığı ileri sürüldü.
İran’a saldırıları sonlandırmak için hazırlanan 15 maddelik planın Pakistan aracılığıyla Tahran’a iletildiği, ayrıca ABD’nin söz konusu anlaşmaya ilişkin müzakerelerin yürütülmesi için bir aylık geçici ateşkes ilan etmeyi planladığı iddia edildi.
Haberde, İran’a saldırıların sonlandırılması için hazırlandığı öne sürülen planın maddelerine de yer verildi.
Planın, İran’ın nükleer kapasitesinin sonlandırılması, Tahran’ın nükleer silah elde etme girişiminde bulunmayacağına dair taahhütte bulunması, İsfahan, Natanz ve Fordo nükleer tesislerinin devre dışı bırakılması gibi maddeler içerdiği ifade edildi.
Savaşın bilançosu ve diplomatik umut
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’ın dini lideri Ali Hamaney’i öldürmesiyle başlayan ve bölgeyi sarsan savaş, 25. gününde devam ediyor.
Başkan Donald Trump, geçtiğimiz saatlerde yaptığı açıklamalarda anlaşmaya varılması konusunda oldukça iyimser olduğunu ifade etmişti.
