Türkiye ile ABD arasında, savunma sanayii ve enerji sektörlerini birbirine bağlayan, toplam hacmi 500 milyar doları bulan devasa bir işbirliği çerçevesinin müzakere edildiği ileri sürülüyor.
Yerel kaynaklara dayandırılan haberlere göre bu anlaşma, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 sistemlerini almasıyla başlayan F-35 krizini aşması ve beşinci nesil savaş uçaklarına yeniden kavuşması için bir “çıkış yolu” olarak planlanıyor.
Enerji yatırımı karşılığında savunma onayı
Avrupa Savunma Endüstrisi analisti Martin Chomsky, bu gelişmeyi ABD Başkanı Donald Trump’ın dış politikadaki “iş odaklı” (business-focused) yaklaşımının en somut örneği olarak değerlendiriyor.
Chomsky’ye göre, önerilen taslak kapsamında ABD’li enerji devlerinin Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki kara sularının yanı sıra Suriye ve Libya’da arama, üretim ve boru hattı geliştirme faaliyetlerine doğrudan yatırım yapması öngörülüyor. Ayrıca planın, Türkiye’nin finansal sistemine yönelik kapsamlı ABD yatırımlarını da içerdiği belirtiliyor.
NATO Zirvesi ve F-35 takvimi
Anlaşmanın imzalanması için kritik tarihin, 7-8 Temmuz 2026’da Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi olduğu iddia ediliyor. Bu zamanlama, ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın F-35 meselesinin 4 ila 6 ay içinde çözülebileceğine dair iyimser açıklamalarıyla da örtüşüyor.
Ancak Chomsky, bu süreçte en büyük teknik engelin hala S-400’lerin durumu olduğunu vurguluyor. Masadaki seçenekler arasında, Rus sistemlerinin Moskova’ya geri iade edilmesi de dahil olmak üzere çeşitli formüllerin tartışıldığı ancak henüz resmi bir teyit gelmediği ifade ediliyor.
Bölgesel dengeler ve komşuların kaygıları
F-35 programının mevcut operatörleri olan Yunanistan ve İsrail, Türkiye’nin programa geri dönme ihtimaline karşı sert bir direnç gösteriyor.
Martin Chomsky, Atina ve Tel Aviv’in, Türkiye’nin bu uçaklara sahip olmasının bölgedeki “teknolojik üstünlüklerini” zayıflatacağından endişe ettiğini belirtiyor.
Habere göre, özellikle Yunanistan cephesinde, Trump yönetiminin “önce ticaret” yaklaşımının, Ege ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanı uyuşmazlıkları gibi hassas siyasi dengeleri göz ardı etmesinden duyulan korku hakim.
