Uluslararası Af Örgütü, Rusya’nın Ukrayna savaşta yabancı uyrukluları silah altına alarak cepheye göndermesinin insan ticareti suçu teşkil edebileceğini açıkladı. Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard, Ukrayna’nın başkenti Kiev’de Rusya-Ukrayna Savaşı’na ilişkin örgütün yeni raporunun paylaşıldığı sırada açıklamalarda bulundu.
Callamard, Rusya’nın yabancı savaşçı devşirme yöntemlerinin dünya genelindeki ekonomik ve sosyal açıdan kırılgan toplulukları hedef aldığını belirtti.
Rapor, Rusya saflarında savaşırken Ukrayna’ya esir düşen 15 yabancı savaşçıyla yapılan görüşmelere dayanıyor. Görüşülen kişiler Brezilya, Kolombiya, Küba, Mısır, Sierra Leone, Sri Lanka, Somali ve Güney Afrika gibi ülkelerin vatandaşlarından oluşuyor.
Ukrayna makamları, nisan ayında Rusya ordusunda 136 ülkeden 28 binden fazla yabancı vatandaşın bulunduğunu tespit ettiklerini açıklamıştı. Kiev ayrıca yaklaşık 14 bin Kuzey Koreli askerin Rus güçlerine katıldığını belirtiyor.
İş vaadiyle devşirme yöntemi
Agnès Callamard, Rusya’nın yabancı savaşçıları devşirmesinde en yaygın yöntemin, internet ilanları veya tanıdıklar aracılığıyla Rusya’ya iş vaadiyle insan çekmek olduğunu belirterek bu kişilerin bir bölümünün Rusya’ya gittiklerinde orduya katılabileceklerini bilmediklerini aktardı.
Callamard’ın görüştüğü kişilerin anlatımlarına göre süreç daha sonra zorlamaya dönüşüyor: pasaportlara el konuluyor, anlaşılmayan Rusça belgeler imzalatılıyor ve anlamadıkları eğitimlerden geçirildikten sonra cepheye gönderiliyorlar. Callamard, bu kişilerin fiilen “top yemi” olarak kullanıldığını söyledi.
Rusya’daki yabancılar da hedefte
İkinci bir yöntem olarak hâlihazırda Rusya’da bulunan yabancıların hedef alındığını belirten Callamard, özellikle ülkede düzensiz durumda bulunan kişilere askere katılmaları karşılığında oturum izni düzenlenmesi veya Rus vatandaşlığı verilmesinin teklif edildiğini ifade etti.
Callamard’ın aktarımına göre bazı esirler, Rusça hazırlanmış ve anlamadıkları sözleşmeleri imzalamaya zorlandıklarını söyledi. Ayrıca kısa süreli ve yetersiz eğitim aldıklarını, ekipmanlarının yetersiz olduğunu ve dil engeli nedeniyle komutanlarıyla iletişim kurmakta zorlandıklarını anlattılar.
İnsan ticareti unsurları
Callamard’a göre insan ticareti suçunun unsurları arasında kişilerin transfer edilmesi, zorlama veya aldatıcı vaatlerin kullanılması ve sömürü bulunuyor. Örgüt, Rusya’nın bazı yabancı askerleri bu yöntemlerle cepheye gönderdiği değerlendirmesini yaptı. Af Örgütü, değerlendirmesini Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen Palermo Protokolü’nün insan ticaretine ilişkin 3’üncü maddesine dayandırıyor.
Soruşturma çağrısı
Af Örgütü, Ukrayna ve yabancı savaşçıların geldiği ülkelerin olası insan ticareti vakalarına ilişkin kanıtları toplaması ve sorumluların yargılanmasını sağlaması çağrısında bulundu.
Agnès Callamard, Ukrayna’nın şu ana kadar bu soruşturmaları önceliklendirmediğini ve savaş esirleri arasında insan ticareti mağduru olabilecek kişileri sistematik biçimde tespit edecek bir mekanizma oluşturmadığını kabul etti.
Callamard, Kiev’in bu tür soruşturmalara yatırım yapmasının yalnızca mağdurların haklarını korumak açısından değil, Rusya ile Ukrayna arasındaki hukuki ve etik yaklaşım farkını ortaya koymak açısından da önem taşıdığını değerlendirdi.
