Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu, Esad rejiminin beyan edilmemiş nükleer faaliyetleri nedeniyle 2011’de gündemine aldığı Suriye dosyasını kapattı.
Viyana’da devam eden ve basına kapalı gerçekleştirilen UAEA Yönetim Kurulu toplantısında, Esad döneminden kalan Suriye’nin nükleer dosyasına ilişkin karar ele alındı.
Suriye’nin 2011’de tespit edilen yükümlülük ihlallerini giderdiğinin kayda geçirilmesini ve dosyanın kapatılmasını öngören karar oybirliğiyle kabul edildi.
Kararda, Suriye’deki yeni yönetimin, gerekli bilgi ve erişimi UAEA‘ya sağladığı, daha önce beyan edilmemiş nükleer malzemelerin Ajansın güvence denetimleri kapsamına alındığı belirtildi.
Suriye’nin, UAEA‘nın geçmiş nükleer faaliyetleriyle ilgili açıkta kalan güvence denetimi konularına ilişkin sorularını açıklığa kavuşturup çözüme ulaştırdığı ifade edilen kararda, Şam yönetiminin, 2011’de tespit edilen yükümlülük ihlallerini gidermek için gerekli adımları attığı kaydedildi.
Nükleer yükümlülüklerini yerine getirmediği hükmü gündemden çıkarıldı
Kararda, Esed rejimi dönemindeki Suriye’nin yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmedilen 2011 tarihli kararın hükümlerine son verilmesine ve “Suriye’de Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) Güvence Denetimi Anlaşması’nın Uygulanması” başlıklı dosyanın artık Yönetim Kurulunun gündeminden çıkarılmasına karar verildi.
Suriye’nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerinin devam ettiği belirtilen kararda, ülkenin bundan sonra diğer nükleer silaha sahip olmayan taraf devletler gibi UAEA‘nın rutin güvence denetimlerine tabi olacağına işaret edildi.
UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi’den Deyrizor’daki kazılar dahil devam eden çalışmalar tamamlandığında Yönetim Kurulunu bilgilendirmesi istendi. Kararın ve Grossi’nin Suriye raporunun UAEA üyesi ülkelere ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine gönderilmesi de kararlaştırıldı.
Dosyanın geçmişi 2007’ye dayanıyor
Deyrizor’daki tesis, Eylül 2007’de İsrail tarafından düzenlenen saldırıyla yıkılmış, Esad rejimi, yapının nükleer olmayan askeri bir tesis olduğunu savunmuştu.
UAEA, incelemeleri sonucunda yapının Ajans’a bildirilmesi gereken bir nükleer reaktör olduğu değerlendirmesine varmış, UAEA Yönetim Kurulu da 2011’de Suriye’nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmetmişti. Suriye’de yönetimin değişmesinin ardından yeni hükümet, 2025’te UAEA ile işbirliğine başlamış ve ilgili tesislere erişim sağlamıştı.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı: ‘Kararı memnuniyetle karşılıyoruz’
Dışişleri Bakanlığı, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) gündeminde bulunan Suriye’nin nükleer dosyasının kapatılması yönünde oybirliğiyle alınan kararı memnuniyetle karşıladığını açıkladı.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) dün (9 Eylül) düzenlenen Yönetim Kurulu toplantısında, Ajans’ın gündeminde bulunan Suriye’nin nükleer dosyasının kapanması yönünde oydaşmayla alınan kararı memnuniyetle karşılıyoruz. Suriye’yi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) yükümlülüklerine bağlılığı, UAEA’yla yürüttüğü yakın iş birliği ve eski rejim döneminin faaliyetleriyle ilgili olarak sergilediği şeffaflıktan ötürü takdir ediyoruz. Bu vesileyle, Suriye’ye olan desteğimizin ilgili tüm platformlarda devam edeceğini vurguluyoruz” denildi.
İran’ın nükleer dosyası BM Genel Kurulu’na sevkedildi
