Muş’un Varto ilçesinde, ABD merkezli IGNIS H2 Enerji Üretim A.Ş. tarafından Jeotermal Enerji Santrali (JES) kurulması planlanıyor. Projeye karşı bölge halkının kış aylarından bu yana sürdürdüğü mücadele devam ederken, 3 Mayıs’ta başlatılan nöbet eylemi de sürüyor.
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Muş Milletvekili Sümeyye Boz, 27 Şubat 2026’da projeye ilişkin Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle Meclis’e soru önergesi verdi. Bakanlığın önergeye yaklaşık 8 ay sonra verdiği yanıtta, bölge halkının görüşlerinin dikkate alındığı ifade edildi.
Sümeyye Boz, mera alanları ve deprem fay hattına dikkat çekti
Soru önergesinde, bölge halkının ilgili kurumlara sunduğu itiraz dilekçelerinin ve taleplerinin reddedildiğini belirten Sümeyye Boz, projenin deprem fay hattı üzerinde planlandığına da dikkat çekti.
Boz, Muş’un Varto ilçesine bağlı Xwarik (Çalıdere) köyü sınırlarında yürütülmesi planlanan jeotermal kaynak arama faaliyetleri kapsamında mera niteliğindeki alanın tahsisine ilişkin kamu yararı kararının hangi bilimsel ve teknik gerekçelere dayandırıldığını sordu.
Önergede, 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında koruma altında bulunan alanlarda yürütülecek faaliyetlerin, bölge halkının temel geçim kaynağı olan hayvancılık üzerindeki etkilerine ilişkin bir analiz yapılıp yapılmadığı da gündeme getirildi.
Su kaynakları ve ekosistem üzerindeki etkiler soruldu
Sümeyye Boz, projenin hayata geçirilmesi halinde yeraltı su kaynakları, içme suyu rezervleri ve ekosistem üzerinde oluşabilecek etkilerin araştırılıp araştırılmadığını sordu. Bu kapsamda herhangi bir hidrojeolojik değerlendirme veya çevresel etki değerlendirmesi çalışmasının yürütülüp yürütülmediğine ilişkin bilgi istedi.
Önergede ayrıca sondaj faaliyetlerinin ilerleyen aşamalarda JES kurulmasıyla sonuçlanması durumunda, bölgede yaşayan yurttaşların yerinden edilmesi veya geçim kaynaklarını kaybetmesi riskine karşı sosyal etki değerlendirme raporu hazırlanıp hazırlanmadığı soruldu.
Boz, projeden etkilenecek köylerde yaşayan yurttaşların bilgilendirilmesi ve karar alma süreçlerine katılımı için yerel danışma mekanizması işletilip işletilmediğinin de açıklanmasını istedi.
Halkın itirazlarının gerekçesi soruldu
Soru önergesinde, bölge halkının sunduğu itiraz dilekçelerinin hangi gerekçelerle reddedildiği ve bu itirazlara ilişkin değerlendirme raporlarının kamuoyuyla paylaşılıp paylaşılmayacağı da yer aldı.
Boz, mera niteliğindeki alanların enerji yatırımları kapsamında kullanılmasına izin verilmesinin kırsal yaşamın sürdürülebilirliği ve gıda güvenliği üzerindeki etkilerine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığının bir politika değerlendirmesi bulunup bulunmadığını da sordu.
Bakanlık yanıtında hidrojeolojik rapor eksikliği
Tarım ve Orman Bakanlığının yaklaşık 8 ay sonra verdiği yanıtta, bölge halkının görüşlerinin dikkate alındığı belirtildi. Yanıtta, proje şirketinin içme suyu kaynakları üzerindeki olası etkilerine ilişkin Hidrojeolojik Değerlendirme Raporu’nu sunmadığı kaydedildi. Bununla birlikte, projenin ekosistem üzerindeki etkilerinin değerlendirildiği ifade edildi.
Varto’daki JES projesine karşı yürütülen hukuki süreç de devam ediyor. Süreç kapsamında 2 Kasım’da bilirkişi keşfi gerçekleştirilecek.
