14 Kasım’da Antalya’da “Yaşamı Savunuyoruz” diyerek yürüyen 10 bin kişi, Türkiye’nin en büyük ekoloji eylemlerinden birine imza attı. Ertesi gün başlayan Halkların İklim Zirvesi’nde ise 40’ı aşkın ülkeden 2 bin 500 kişi, dört günde 150 oturumda bir araya geldi. Ulusal ve uluslararası basından 100’ü aşkın temsilcinin izlediği zirve, Belém’in ardından ilk kez iki yıl üst üste düzenlenmiş oldu. Antalya’da ortaya çıkan şey, bir sonraki iklim zirvesinde sesimizin daha çok duyulması talebinden ibaret değildi. Çözümün ne olduğuna kimin karar verdiğini ve vermesi gerektiğini tartışmaya açtık.
COP31 müzakerelerini başlangıcından itibaren günlük forumlarımızda izledik. Orada ne konuşulduğu kadar neyin tartışmaya açılmadığı da önemliydi. Fosil yakıtlardan çıkış konuşulurken, fosil yakıtlardan kâr eden şirketlerin bu çıkışın hızını ve koşullarını belirleme gücü neden yerinde kalıyor? Karbon piyasalarında bir şirket başka bir yerdeki projeden kredi alarak kendi salımlarını sürdürürken, o şirketin tesisinin yanında yaşayanlar için ne değişiyor? Halkların İklim Zirvesi’nin COP31’in ötesine geçtiği yer tam da burasıydı. Felaketi yaratanlar ile bugün felaketten ve çözüm diye pazarlanan uygulamalardan kâr edenler aynı. İklim krizinde en az sorumluluğu olan ülkelerin, uğradıkları yıkımla baş edebilmek için bir de borçlanmaya zorlanmasına itirazımız da buradan geliyor. Tarihsel sorumluluğu esas alan, hibeye dayalı kamusal iklim finansmanı istiyoruz.
Fosil yakıtlardan çıkışı savunurken, bir işçiye “Bu tesis kapanacak, bundan sonrasını sen düşün” denilemeyeceğini de söyledik. Çıkışın bedeli işçilere ve yoksullara yüklenemez. Enerjinin kamusal bir hak olması, neyin nerede ve kimin için üretileceğine işçilerin ve yerel toplulukların da karar vermesi demek. Kayıtlı ya da kayıt dışı çalışan herkes için sosyal koruma ve insan onuruna yakışır işler bu dönüşümün parçası. Kömürden çıkarken başka bir yerde yeni bir maden açmayı, bir köyün toprağını ve suyunu bu kez “yeşil dönüşüm” için feda etmeyi de çözüm saymıyoruz. İşçilerin nefes mi ekmek mi ikileminde bırakılmasını da kabul etmiyoruz.
Gıda egemenliği tartışmalarında aynı soru toprağa ve tohuma uzandı. Neyin, nasıl ve kimin için üretileceğine kim karar veriyor? Agroekolojiyi, küçük üreticilerin toprağa, suya ve tohuma erişimini ve tarım işçilerinin insanca çalışma koşullarını birbirinden ayırmadık. Savaş ve militarizm oturumlarında Filistin’le dayanışmayı dile getirirken, barışı da silahların susmasına indirgemedik. İnsanlar toprağından sürüldüğünde, su kirlendiğinde, tarlalar ve yaşam alanları yok edildiğinde savaşın yıkımı ateşkesten sonra da sürüyor. “Doğa yalnızca barışın koşulu değil, barışın öznesidir” derken sözünü ettiğimiz tam da buydu.
Antalya’da bu sözleri nasıl bir araya getirdiğimiz de en az söylediklerimiz kadar önemliydi. Bir sene süren hazırlıkların başından itibaren 500’den fazla gönüllü emek verdi. 30’dan fazla ülkeden katılımcıyı buluşturan bir haftalık atölyede hazırlanan kuklalar, Danimarka’dan gelen Kirletme Özgürlüğü Anıtı, sergiler, tiyatro oyunları, belgeseller ve kısa filmler kongre merkezini bir kolektif mekâna dönüştürdü. Dil adaleti de bu mekânı birlikte kurmanın bir yoluydu. Çeviri, yalnızca sahnede söylenenleri anlamak için gerekli değildi. Söz almak isteyen birinin, duyulabilmek için kendi dilinden vazgeçmek zorunda kalmaması da meselenin parçasıydı.
Sonuç bildirgesinin son paragrafını Türkçe, İngilizce, İspanyolca ve Kurmancî okuduk. Doğanın haklarının hukuken bağlayıcı biçimde tanınmasını isterken, yaşam alanlarını savunanların baskı görmeden örgütlenmesini ve karar süreçlerine katılmasını da savunduk. Bir köyün suyunun ne olacağına, bir işçinin hangi koşullarda çalışacağına, bir halkın kendi toprağında kalıp kalamayacağına başkaları karar verdikçe, iklim adaleti müzakere salonlarında söylenen bir söz olarak kalır. Antalya’da “ya basta, artık yeter, edi bes e, enough is enough” dedik.
Gıda haktır, su haktır, enerji haktır, barış haktır.




