25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü yaklaşırken İstanbul Kıvılcım Kültür Merkezi’nde düzenlenen Mukadderat filminin gösterimi ve Nur Sürer söyleşisi, kadınların farklı yaşam deneyimlerini ve dayanışma hikayelerini bir araya getirdi.
Şanlıurfa’dan günübirlik gelen Aysel Özdemir, tarlalarda çalışan kadınların selamını ve hikayelerini İstanbul’a taşırken, söyleşinin merkezinde kadınların özgürlük arayışı vardı.
Film gösteriminin ardından başlayan sohbet, kısa sürede sinemanın sınırlarını aşarak kadınların yaşamına, emeğine ve mücadelesine uzandı.
Mukadderat filminin başrol oyuncusu Nur Sürer’in katıldığı söyleşide Cide’nin hikayeleri, kadınların kuşaklar boyunca değişmeyen deneyimleri, sinema emekçilerinin koşulları ve politik sinemanın bugünkü durumu konuşuldu.
Ancak buluşmaya ayrı bir anlam katan, Şanlıurfa’dan gelen Aysel Özdemir’in anlattıkları oldu.

Nur Sürer’in Sultan’ı: Kadınların değişmeyen hikayesi
Sinemada 47 yılı geride bırakan Nur Sürer, söyleşiye kendi yaşam öyküsünden başlayarak oyunculuk serüvenini anlattı. Bursa’da okuma yazma bilmeyen bir annenin dört çocuğundan biri olarak büyüdüğünü söyleyen Sürer, sinemaya adım atmasında Tuncel Kurtiz’in etkisine de değindi.
Mukadderat filminde canlandırdığı Sultan karakteri üzerinden kadınların aile ve toplum içindeki konumunu değerlendiren Sürer, çekimler öncesinde ilk kez gittiği Cide’de karşılaştığı yaşamın filme nasıl yansıdığını anlattı. Sultan’ın özgürleşme arayışı kadar geleneksel değerlerle kurduğu ilişkinin de karakteri anlamak açısından önemli olduğunu vurguladı.

Filmin senaryosunun Cide’nin gerçek yaşam hikâyelerinden beslendiğini belirten Sürer, kadınların toplumsal yapılardaki değişime rağmen benzer deneyimler yaşamaya devam ettiğine dikkat çekti. Çekimler sırasında Cide’de kahvede oturduklarında çevrede yalnızca erkeklerin bulunmasını da bu eşitsizliğin gündelik hayattaki yansımalarından biri olarak aktardı.
Sürer’in oyunculuk yaşamında özel bir yere sahip olan Derman filmi de söyleşinin başlıkları arasındaydı. 1983 yılında Ağrılı bir Kürt kadınını canlandırdığı filmle Kürt halkını yakından tanıdığını anlatan oyuncu, bu karşılaşmanın kendisinde derin izler bıraktığını söyledi.
Şanlıurfa’dan gelen bir selam: “Birbirimizin sesi olabiliriz”
Söyleşinin en özel anlarından biri Aysel Özdemir’in söz almasıyla yaşandı. Şanlıurfa’dan İstanbul’a günübirlik gelen Özdemir, bu yolculuğun kendisi için yalnızca bir oyuncuyla buluşmak anlamına gelmediğini, birlikte olduğu kadınların hikayelerini ve selamlarını taşımak istediğini anlattı.
Tarım işçisi kadınlarla bir araya gelerek bir ekip kurduklarını belirten Özdemir, tarlalarda ve çadırlarda yaşayan kadınların zor koşullarda sınavlara hazırlanıp hukuk ve sağlık alanlarında üniversite bölümleri kazandıklarını söyledi.

“Tarladaki arkadaşların selamını getirdim” diyen Özdemir, bu buluşmada yalnızca kendisi adına değil, birlikte mücadele ettiği kadınlar adına da konuşmak istediğini ifade etti.
Kendi yaşamında da kadınların kendilerini ifade etmesinin önüne çıkan engellerle karşılaştığını anlatan Özdemir’in yayımlanmış üç kitabı da var. Yerel gazetelerde “Kadının Çığlığı” başlığıyla yazılar yazan Özdemir, özellikle tarım işçisi kadınların görünmeyen hikayelerini anlatmaya çalışıyor. Ona göre her kadının yaşamı, başlı başına bir film konusu.
Özdemir’in Nur Sürer’le buluşmasının geçmişi de yıllar öncesine dayanıyor. 2015 yılında 17 kadın olarak pamuk tarlalarından Sürer’e mesaj gönderdiklerini anlatan Özdemir, hiç tanımadıkları halde kendilerine yakın hissettikleri oyuncunun sevgisini kazandıklarını söyledi. Yıllar sonra bu kez Urfa’dan İstanbul’a gelerek o kadınların selamını bizzat iletti.
“Pes etmediğimiz müddetçe birbirimizin sesi olabiliriz.”
İstanbul’a gelmesinin kendisi açısından aynı zamanda bir özgürlük adımı olduğunu söyleyen Özdemir, çevresinden gelen “Ne işin var orada?” sorularına rağmen bu yolculuğu gerçekleştirdiğini anlattı. “İnanmak, özgürlüğümü kurmak istedim” diyen Özdemir’in sözleri, salonda filmin Sultan karakteriyle gerçek yaşamda kadınların kurduğu dayanışma arasında güçlü bir bağ oluşturdu.
Bir genç kadının, Şanlıurfa’daki kadınların birlikteliğinin filmde Sultan’ın kadınlarla kurduğu dayanışmayı hatırlattığını söylemesi de bu ortaklığı görünür kıldı.

“Göz göze gelmek, yalnız olmadığımızı hissetmek pek çok kapıyı açıyor”
Söyleşide genç kadınların yorumları da kadın dayanışmasının nasıl güçlendirilebileceği üzerine yoğunlaştı. Kadınların bir araya ve birbirleriyle göz göze gelmesinin, yalnız olmadıklarını hissetmesinin pek çok kapıyı açtığına ve bunun nasıl bir öneme sahip olduğuna değindiler. Kadınlar arasındaki organik bağı güçlendirmenin birlikte aranması gerektiğini de dile getirdiler.
Sinema, emek ve politik hikayeler
Söyleşinin bir diğer başlığı ise sinemanın toplumsal sorumluluğu ve sektörün bugünkü koşullarıydı. İşçilerin ve madencilerin sorunlarını anlatan Maden filmini hatırlatan Sürer, geçmişte politik hikayelere sinemada daha fazla yer verildiğini söyledi.

Bugün politik filmlerin azaldığını, genç sinemacıların yazdığı hikayelerin yeterince desteklenmediğini belirten Sürer, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğinin yetersizliğine ve uluslararası başarı elde edebilecek filmlerin görmezden gelinmesine dikkat çekti.
Kamera önündeki oyuncular kadar kamera arkasındaki set emekçilerinin de üretimin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı. Ve kamera önüne nazaran kamera arkasındaki set emekçilerinin çok daha politik olduğuna değindi.
Diyarbakır’da çekilen Sultan dizisinden de söz eden Sürer, hem kenti hem de canlandırdığı karakteri çok sevdiğini anlattı. Dizi barış sürecine denk gelseydi daha uzun süre devam yaşardı, dedi.
Yaşar Kemal ve Ayhan Işık’la karşılaşmalarından oyunculuk yolculuğunda kendisine iz bırakan isimlere kadar pek çok anısını paylaşan Sürer, sinemanın insana farklı hayatları tanıma ve kendisini özgürce ifade etme alanı sunduğunu dile getirdi.

Kıvılcım Kültür Merkezi’ndeki buluşma, Mukadderat filminin hikayesini salondaki kadınların yaşamlarıyla bir araya getirdi.
Cide’den Şanlıurfa’ya, sinema setlerinden pamuk tarlalarına uzanan anlatılar aynı yerde kesişti. Farklı kuşaklardan kadınların birbirini dinlediği söyleşide, belki de en güçlü ortaklık Aysel Özdemir’in sözlerinde karşılığını buldu: Kadınlar, birbirlerinin sesi oldukça yalnız olmadıklarını hatırlıyor.



