Serekaniyeli göçmenlerin kentlerine dönüş süreci, 10 Ağustos’ta Haseke’nin Tiwênê köyünden hareket eden yaklaşık 400 ailelik ilk konvoyun kente ulaşmasıyla başladı. Yedi yıl sonra gerçekleşen ilk dönüşün ardından konvoya yönelik saldırı yaşandı. Saldırı sonrası Haseke ve Kobanê’de protestolar düzenlenirken, dönüşler güvenlik gerekçesiyle geçici olarak askıya alındı.
Kamplarda yaşayan Serekaniyeli göçmenler, geri dönüşlerin yeniden başlayabilmesi için güvenliklerinin garanti altına alınmasını ve dönüş konvoylarının güvenlik güçleri tarafından korunmasını istiyor.
ANHA’ya konuşan Diwêra köyünden Fetah Mistefa, yıllardır zor koşullar altında yaşadıklarını belirterek, temel taleplerinin güvenlik olduğunu söyledi. Mistefa, “Bugün evime dönsem, evimin içine çadır kurar yine yaşarım. Önemli olan güven içinde yaşayabilmek. Eğer döndükten sonra saldırıya uğrayacaksak neden yedi yıl boyunca göç koşullarına katlandık? Güvenlik sorunu çözülmedikçe göçmenler dönmeyi kabul etmeyecek” dedi.
Geri dönüş konvoylarının güvenlik güçleri eşliğinde kente girmesi gerektiğini ifade eden Mistefa, göçmenlerden sorumlu kurumların da sürece doğrudan katılmasını istedi.
‘Evimize yerleşenler çıkmalı’
Emîne Mihemed ise geri dönüş listelerine isimlerinin yazılmasının ardından büyük sevinç yaşadıklarını ancak ilk konvoya yapılan saldırının korkuya yol açtığını anlattı.
Eşinin evlerinin durumunu görmek için tek başına Serekaniye’ye gittiğini belirten Mihemed, “Evimize yerleşen kişiler eşimin kendi evine girmesine izin vermedi. Bunlar bizim malımız ve mülkümüzdür, bize geri verilmelidir. Göçmenler dönmeden önce güvenlik garantisi sağlanmalı” diye konuştu.
‘Anlaşma umut yaratmıştı’
Yedi yıldır geri dönüşü beklediklerini dile getiren Kurdo Elî de, yapılan anlaşmaların kendilerine umut verdiğini ancak son saldırının endişeleri artırdığını söyledi.
Elî, “İlk konvoya yapılan saldırı bizi korkuttu. Korunmamız ve evlerimize yerleşen kişilerin çıkarılması gerekiyor. Güvenlik olmazsa ve sürekli saldırı korkusuyla yaşayacaksak geri dönemeyiz” dedi.
Arka plan
2019’da zorunlu göç
Serekaniye, 9 Ekim 2019’da Türkiye’nin askeri operasyonu ve Türkiye destekli silahlı grupların saldırıları sonrasında kontrol altına alındı. Operasyonun ardından kent ve çevresindeki çok sayıda kişi yaşadığı yerlerden ayrılmak zorunda kaldı. Binlerce Serekaniyeli, Kuzey ve Doğu Suriye’nin farklı bölgelerine göç ederken, önemli bir bölümü yıllardır kamplarda yaşamını sürdürdü.
Waşokanî Kampı’nda yaşayan Serekaniyeliler de uzun süredir ağır yaşam koşullarına dikkat çekerek evlerine dönmek istediklerini belirtiyordu. Kamptaki barınma koşulları, eskiyen çadırlar ve insani yardım eksikliği daha önce gündeme geldi.
Dönüş için ilk liste hazırlandı
Serekaniye’ye dönüş süreci, Suriye geçici hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında 29 Ocak’ta imzalanan anlaşma kapsamında gündeme geldi. Anlaşmanın 14’üncü maddesinde Serekaniye, Afrin ve Şeyh Maksud’dan yerinden edilenlerin kentlerine güvenli şekilde dönmelerine ilişkin düzenleme yer aldı.
Serekaniye Göçmen Komitesi, dönüşlerin aşamalı yapılması için ilk aşamada yaklaşık 500 aileden oluşan bir liste hazırladı. Toplamda yaklaşık 14 bin ailenin, başka bir ifadeyle 80 bine yakın kişinin aşamalı olarak Serekaniye’ye dönmesi planlandı.
İlk konvoy 10 Ağustos’ta ulaştı
İlk dönüş konvoyunun 5 Ağustos’ta yola çıkması planlandı ancak lojistik ve örgütsel hazırlıklar nedeniyle tarih ertelendi. İlk konvoy, 10 Ağustos’ta Haseke’nin Tiwênê köyünden hareket etti.
Waşokanî Kampı’nda yaşayan ve Serekaniye kent merkezi ile kırsalından olan yaklaşık 400 aileden oluşan konvoy, 7 yıl sonra kente ulaştı. Böylece anlaşma kapsamında planlanan aşamalı geri dönüşlerin ilk adımı atılmış oldu.
Dönüş konvoyuna saldırı
Ancak ilk konvoyun Serekaniye’ye ulaşmasının ardından, kente dönen göçmenlere silahlı bir grup tarafından saldırı düzenlendi.
Saldırının ardından Haseke ve Kobani’de protestolar düzenlendi. Serekaniye’ye dönüş süreci de güvenlik gerekçesiyle geçici olarak askıya alındı.
SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi, saldırıya ilişkin yaptığı açıklamada, Serekaniye’ye dönen yerinden edilmiş Kürt ailelere yönelik saldırıyı kınadı. Abdi, saldırıya karışanların hesap vermesi için ilgili makamlarla koordinasyon içinde çalışıldığını belirtti ve halkı sağduyulu olmaya çağırdı.
Haseke Genel Güvenlik Müdürlüğü yetkilisi Mehmud Xelil Eli de saldırıyı kınayarak olayla ilgili bazı kişilerin gözaltına alındığını ve soruşturmanın sürdüğünü açıkladı. Eli, güvenlik gerekçesiyle Serekaniye’ye dönüşlerin geçici olarak askıya alındığını, durumun istikrara kavuşması ve geri dönenlerin güvenliğinin sağlanmasının ardından sürecin yeniden başlatılacağını belirtti.
Böylece 7 yıl sonra başlayan geri dönüş süreci, ilk konvoyun kente ulaşmasının hemen ardından güvenlik gerekçesiyle durduruldu. Kamplarda yaşayan Serekaniyeliler ise şimdi dönüşlerin yeniden başlaması için güvenlik garantisi verilmesini istiyor.
