ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki protestocuları korumaya yönelik açıklamaları ve buna bağlı olarak iki ülke arasında yükselen gerilim sonrasında Katar’daki El-Udeid Üssü’nde bazı personelin tesisleri terk etmesi istendi.
Reuters’a konuşan diplomatik kaynaklar, bunun tahliye değil “pozisyon değişikliği” olduğunu belirtiyor.
Reuters’a konuşan üç diplomat adımın, Washington’ın İran’daki protestocuları koruma yönündeki açıklamalarının ardından geldiğini söyledi.
ABD’nin Doha Büyükelçiliği konuya ilişkin soruları yanıtsız bırakırken, Katar Dışişleri Bakanlığı da Reuters’ın teyit talebine yanıt vermedi.
Yaklaşık 10 bin ABD askerine ev sahipliği yapan El-Udeid, Ortadoğu’daki en büyük ABD askeri üssü konumunda bulunuyor.
Diplomatlardan biri, adımı bir çekilme değil, “duruş değişikliği” olarak tanımladı ve belirli bir gerekçenin paylaşılmadığını aktardı.
İran Haziran’da vurmuştu
Konuya aşina üst düzey bir İranlı yetkili ise, Tahran’ın bölge ülkelerine, ABD’nin İran’a saldırması durumunda ABD üslerini hedef alacağı yönünde mesaj ilettiğini söyledi. Söz konusu uyarı, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a müdahale edebileceklerini söylemesinin ardından geldi.
Geçtiğimiz yıl İran ile İsrail arasındaki “12 Gün Savaşı” sırasında, ABD’nin İran’a hava saldırısı düzenlemesinden bir hafta önce, bazı askeri personel ile ailelerin bölgedeki üslerden tahliye edildiği biliniyor. ABD’nin Haziran’daki saldırıları sonrasında ise İran, Katar’daki El-Udeid Üssü’ne füze saldırısı gerçekleştirmişti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İranlılara protestolara devam etmelerini söyleyerek “yardım yolda” demesinin ardından İran, ABD’nin kendisine saldırması durumunda bölgedeki ABD üslerini vurma tehdidinde bulundu.
ABD’nin bölgedeki başlıca askeri üslerinin listesi şöyle:
Türkiye
Türkiye ve ABD’nin birlikte faaliyet gösterdiği Adana’daki İncirlik Hava Üssü’nde ABD’nin nükleer başlıkları bulunuyor. Üs aynı zamanda uluslararası koalisyonun Suriye ve Irak’ta İslam Devleti militan örgütüne karşı yürüttüğü operasyonlar için kullanılıyor. Üste 1,465 ABD ordusu mensubu görev yapıyor.
Bahreyn
Sorumluluk alanı Basra Körfezi, Kızıldeniz, Arap Denizi ve Hint Okyanusu’nun bir kısmını kapsayan ABD Donanması Beşinci Filosu’nun karargâhı Basra Körfezi’ndeki Bahreyn’de bulunuyor.
Katar
Başkent Doha’nın dış kesimlerindeki çölde yer alan ve 24 hektarlık bir alana yayılan el Udeid Hava Üssü, batıda Mısır’dan doğuda Kazakistan’a kadar uzanan geniş bir bölgede ABD askeri operasyonlarını yöneten ABD Merkez Komutanlığı’nın ileri karargâhı olarak kullanılıyor. Ortadoğu’daki en büyük ABD üssü olan bu üste yaklaşık 10,000 asker bulunuyor.
ABD Merkez Komutanlığı Ocak ayında yaptığı açıklamada bölgesel ortaklarla birlikte entegre hava ve füze savunmasını geliştirmek üzere el Udeid’de yeni bir koordinasyon birimi (MEAD-CDOC) kurduklarını duyurdu. Yeni birimin, bölgedeki güçlerin Ortadoğu genelinde hava ve füze sorumluluklarını koordine etme ve paylaşma şeklini geliştireceği belirtildi.
Kuveyt
ABD Ordusu Merkez Komutanlığı’nın ileri karargâhı olan Arifjan Kampı ve Irak sınırına yaklaşık 40 km mesafede bulunan, izole ve engebeli bir ortamda olması sebebiyle “Kaya” olarak bilinen Ali el Salem Hava Üssü de dâhil olmak üzere ABD’nin ülkede çok sayıda askeri tesisi bulunuyor.
Ayrıca ABD ordusunun internet sitesine göre, 2003’teki Irak Savaşı sırasında kurulan ve Kuveyt’te bulunan Buehring Kampı, Irak ve Suriye’de görev yapan ABD birliklerinin intikali için kullanılmıştı.
BAE
ABD Hava Kuvvetleri Merkez Komutanlığı’nın belirttiğine göre, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’nin güneyinde yer alan ve BAE Hava Kuvvetleri ile ortak kullanılan el Dhafra Hava Üssü, ABD Hava Kuvvetleri tarafından İslam Devleti militan örgütüne karşı operasyonlarda ve bölgedeki keşif görevlerinde kullanılıyor.
ABD Donanması’nın Ortadoğu’da kullandığı en büyük liman olan Dubai’deki Jebel Ali Limanı, resmî olarak askeri üs değil ancak ABD’nin uçak gemileri ve diğer gemileri tarafından sıklıkla kullanılıyor.
Irak
Beyaz Saray’ın belirttiğine göre ABD, Irak güvenlik güçlerini desteklemek ve NATO misyonuna katkıda bulunmak üzere Anbar bölgesinin batısındaki Ayn el Asad Hava Üssü’nde varlığını sürdürüyor. ABD’nin İranlı General Kasım Süleymani’yi öldürmesine misilleme olarak İran 2020’de üssü hedef almıştı.
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde yer alan Erbil Hava Üssü, ABD ve koalisyon güçlerince eğitimler ve savaş tatbikatları için kullanılıyor. ABD’nin Kongre Kütüphanesi’nin 2024 tarihli bir raporuna göre üs, Irak’ın kuzeyinde eğitim, istihbarat paylaşımı ve lojistik koordinasyon faaliyetleri için kullanılıyor.
Suudi Arabistan
Beyaz Saray’ın paylaştığı bir belgeye göre ABD’nin 2024’te Suudi Arabistan’da 2,321 askeri bulunuyordu. ABD’nin ülkedeki askerleri, hava ve füze savunma faaliyetleri için Suudi Arabistan ordusuyla birlikte çalışıyor ve ABD askeri uçaklarının faaliyetleri için destekleyici görevlerde bulunuyor.
ABD askerlerinden bazıları Riyad’ın yaklaşık 60 km güneyindeki Prens Sultan Hava Üssü’nde konuşlanmış durumda. Prens Sultan Hava Üssü’nde Patriot ve THAAD hava savunma sistemleri bulunuyor.
Ürdün
Başkent Amman’ın 100 km kuzeydoğusundaki Ezrak kentinde bulunan Muwaffaq el Salti Hava Üssü, ABD’nin Kongre Kütüphanesi’ne göre Levant bölgesinde görev yapan ABD Hava Kuvvetleri Merkezi 332. Hava Seferi Filosu’na ev sahipliği yapıyor.
