İran’da 28 Aralık 2025 tarihinden bu yana devam eden protestolar, rejimin sert müdahalelerine rağmen yayılarak devam ediyor. Ekonomik kriz, siyasal baskılar ve toplumsal sorunlara karşı sokağa çıkan halka yönelik şiddet de giderek artıyor.
İnsan Hakları Örgütü HRANA’nın paylaştığı verilere göre, 22 gün içerisinde 24 bin 622 protestocu gözaltına alındı. Rejimin saldırıları sonucu en az 3 bin 120 kişinin öldürüldüğü bunlardan 22’sinin 18 yaşın altında olduğu, yaklaşık 3 bin kişinin de yaralandığı bildirildi.
Rejime bağlı medya, 132 kişinin zorla “itiraf” ettirildiği görüntüleri yayımlayarak eylemleri “isyan” olarak niteledi. Gözaltı ve baskılar sokaklarla sınırlı kalmazken, çok sayıda kişi ifadeye çağrıldı. İran’da internet ve iletişim hat kesintisi sürerken, rejim güçlerinin iletişim altyapısına sahip evlere baskınlar düzenlediği belirtildi.
Kürtlerin yaşadığı kentler
Kürtlerin yaşadığı kentlere kentlerine yoğun askeri güç konuşlandırılırken, 24 saat esasına göre sokak ve caddelerde denetim yapılıyor.
Protestolara müdahalede gaz bombaları ve farklı silahlar kullanılırken, protestolara katılanların ev ve işyerlerinin özel boyalarla işaretlendiği aktarıldı.
Üç yaşındaki çocuk öldürüldü
Hana İnsan Hakları Örgütü tarafından yapılan açıklamada, İran rejiminin Kirmanşah kentinde 3 yaşındaki bir çocuğun öldürüldüğü belirtildi.
3 yaşındaki Melina Esedi’nin, annesi ve babasıyla birlikte katıldığı kitlesel bir protesto sırasında İran silahlı güçleri tarafından öldürüldü. Rejimin Melina Esed’in ailesine baskı uygulayarak, çocuğun ölümünden eylemcileri sorumlu tutmaya çalıştığı da belirtildi.
Açıklamada ayrıca, Kirmanşah eyaletine bağlı Giyelan-ı Garb ilçesinde Kürt insan hakları savunucusu Kejal Wetenpur’un, rejim tarafından gözaltına alınarak bilinmeyen bir yere götürüldüğü aktarıldı. Kejal Wetenpur’un daha önce “Jin, jiyan, azadî” eylemlerine katıldığı gerekçesiyle İstihbarat Bakanlığı güçlerince gözaltına alındığı, ağır fiziksel ve psikolojik işkenceye uğradığı anımsatılan açıklamada, Kirmaşan Devrim Mahkemesi tarafından 2 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldığı hatırlatıldı.
Rejimden tehditler sürüyor
İran’ın dini lideri Ali Hamaney, devlet medyası aracılığıyla yaptığı açıklamada protestocuları “kargaşa çıkaranlar ve yabancı destekçiler” olarak hedef aldı. Tahran Başsavcılığı ise protestoculara yönelik idam iddialarını reddederek, çok sayıda dosyanın yargıya taşındığını duyurdu.
Trump’tan açıklama
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki protestolar üzerinden Hamaney’i hedef aldı. POLITICO’ya konuşan Trump, “Hamaney hasta bir adam, ülkesini düzgün yönetmeli ve insanları öldürmeyi bırakmalı. İran’da yeni bir liderlik aramanın zamanı geldi” ifadelerini kullandı. (MA)
Ne olmuştu?
İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para birimi riyalin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi, artan hayat pahalılığı ve derinleşen ekonomik kriz nedeniyle başladı. İlk olarak Tahran’daki Büyük Çarşı’da esnafın kepenk kapatarak sokağa çıkmasıyla başlayan protestolar, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Ekonomik taleplerle başlayan gösteriler, güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri, gözaltılar ve internet kısıtlamalarıyla birlikte rejim karşıtı protestolara dönüştü.
