İran’da elektrik tesislerine düzenlenen saldırılar sonucu başkent Tahran başta olmak üzere birçok kent karanlığa gömülürken, binlerce İranlı ABD ve İsrail karşıtı protestolarda sokaklara döküldü. ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı için “hamleler yapmaya başladık” derken “bir anlaşma olacak hissediyorum” dedi, daha sonra “olmayabilir de” ifadesini kullandı. Savaşın 31. gününde tansiyon daha da yükseldi.
Gelişmeler;
Kara operasyonu hazırlığı iddiası
3 bin 500 deniz piyadesi taşıyan ABD Donanması’na ait USS Tripoli amfibi hücum gemisi, Ortadoğu’ya ulaştı. Bu sevkiyat, ABD’nin İran’a yönelik olası bir kara operasyonuna hazırlandığı yönündeki iddiaları kuvvetlendirdi.
Kara harekatı ve hem petrol sevkiyatı hem de stratejik açıdan kritik önemdeki Hark Adası’na asker çıkarma ihtimali ağırlık kazanırken ABD Başkanı Donald Trump’tan konuya ilişkin açıklama geldi.
İsrail’in Kanal 14 televizyonuna konuşan Trump, “ABD Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü ele geçirecek mi?” sorusuna “Evet. Şu anda oluyor.” yanıtını verdi.
ABD Başkanı, Financial Times’a yaptığı açıklamada ise “Hark Adası’nı ele geçirerek İran petrolünü almayı tercih ederim.” ifadelerini kullandı. Ateşkesle ilgili anlaşmanın hızlı bir şekilde yapılabileceğini ifade eden Trump “ABD ve İran arasındaki görüşmeler Pakistan aracılığıyla dolaylı yoldan gerçekleşiyor, iyi geçiyor.” dedi.
İran’ın enerji alt yapısına saldırı, elektrikler kesildi
İsrail, İran’ın enerji altyapısına saldırdı. İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı’na göre, İran Enerji Bakanlığı, elektrik tesislerine yönelik saldırılar nedeniyle Tahran’ın bazı bölgeleri ile Elbruz eyaletinin bazı kesimlerinde kesintiler meydana geldiğini ve sorunun giderilmesi için çalışmaların sürdüğünü duyurdu. İlerleyen saatlerde bazı bölgelere elektrik verilmeye başlandı.
İsrail ordusu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, başkent Tahran’ın 24 saat içinde 150’den fazla uçakla vurulduğunu duyurdu. Elektrik santrallerinin hedef alındığı saldırılar sonucu başkent Tahran ve Kereç kentinde geniş çaplı elektrik kesintileri yaşandı. İran devlet televizyonu ayrıca Tahran’daki Mihrabad Havalimanı ile Tebriz’deki bir petrokimya tesisinin de saldırıya uğradığını bildirdi.
Elektrik kesintilerine ve saldırılara rağmen İran’ın farklı şehirlerinde binlerce kişi ellerinde İran bayraklarıyla meydanlara akın etti. Göstericiler, hükümete destek sloganları atarken dış müdahalelere karşı tepki gösterdi.
Petrokimya tesisleri bombalandı
İran devlet televizyonu, Tahran’da Mihrabad Havalimanı ve Tebriz’de bir petrokimya tesisine saldırı düzenlendiğini bildirdi. Haberde, Mihrabad Havalimanı’nın yanı sıra Kasr-i Firuzeh Mahallesi, 21’inci Bölge’deki Sani Hani Hastanesi arkası, Sorhe Hisar Parkı, Fadaiyani Eslam semtindeki Millibank binası, 15’inci Bölge’deki bir karton fabrikası ve Babayi Otoyolu’nun doğu ucunun hedef alındığı belirtildi.
Mihrabad Havalimanı’ndaki hasara ilişkin henüz resmi açıklama yapılmadı.
Öte yandan, Doğu Azerbaycan Kriz Yönetimi Genel Müdürü Mecid Ferşi, ABD-İsrail saldırılarında, Tebriz’deki bir petrokimya tesisinin vurulduğunu duyurdu. Olay yerinde arama kurtarma çalışmalarının sürdüğüne işaret eden Ferşi, durumun kontrol altında olduğunu, tehlikeli veya zehirli bir maddenin yayılmadığını kaydetti.
Devrim Muhafızları: 5 Hermes İHA’sını düşürdük
İran Devrim Muhafızları Ordusu, 5 İsrail İHA’sını düşürdüklerini duyurdu. Tesnim Haber Ajansı’nın yayınladığı açıklamada “Ülkenin güney sahillerinde dün düşmana ait 5 Hermes tipi İHA düşürüldü.” ifadeleri kullanıldı. Açıklamada ayrıca ABD-İsrail’in İran’a saldırılarının başladığı 28 Şubat’tan bu yana yaklaşık 140 İHA’nın etkisiz hale getirildiği belirtildi.
İran Devrim Muhafızları, bölgedeki ABD ve İsrailli komutanların evlerini ve ofislerini hedef alacaklarını açıkladı. İran’ın 28 Şubat’tan bu yana Körfez bölgesindeki ABD üsleri ve kritik noktalara en az 5 bin 471 füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenlediği bildirildi.
‘ABD’nin İran sınırlarından uzaklaşmaktan başka seçeneği yok’
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Hava Kuvvetleri Komutanı Tuğgeneral Mecid Musevi, ABD’ye yönelik yürütülen operasyonlara ilişkin açıklamada bulundu. Musevi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İran’ın sahadaki istihbarat üstünlüğünü elde ettiğini savunarak, “Radar ağını felç etmeye, lojistik hatları hedef almaya ve bölgede ABD’ye kayıp verdirmeye yönelik operasyonlar sürüyor. İran’ın istihbarat üstünlüğü ve gerçekleştirdiği saldırılar nedeniyle ABD’nin İran sınırlarından uzaklaşmaktan başka seçeneği yok.” dedi.
Musevi, İran’ın cuma günü Suudi Arabistan’daki El-Harc Hava Üssü’ne düzenlediği saldırıda vurulan ve ağır hasar alan E-3 Sentry tipi havadan erken ihbar ve kontrol (AWACS) uçağını hatırlatarak, “Bunu düşürülen AWACS ve yakıt ikmal uçakları ile tahrip edilen ABD hangarları gösteriyor. Yakında bu listeye daha yüksek değerli hedefler de eklenecek.” ifadelerini kullandı.
İran’da 281 öğretmen ve öğrenci hayatını kaybetti
İran devlet haber ajansı IRNA’ya açıklama yapan bir yetkili, ölü sayısının 222 öğrenci, dört okul öncesi çocuğu, 48 öğretmen ve yedi emekli eğitim personeli olduğunu söyledi. ABD-İsrail saldırısında 185 öğrenci ve eğitim personelinin de yaralandığı ifade edildi.
Saldırıların 700 okul, 40 idari bina, 30 spor tesisi, 5 öğrenci kampı ve 14 kültür merkezi de dahil olmak üzere 789 idari, kültürel ve eğitim tesisine zarar verdiği kaydedildi.
İran misillemeleri
İran’dan yapılan füze saldırısının ardından İsrail’in güneyindeki Berşeva kenti yakınlarındaki bir sanayi bölgesinde yangın çıktı. İsrail basını, İran’ın misillemesi sonrası ülkenin güney ve orta kesimlerindeki bazı bölgelerde sirenlerin çaldığını aktardı. İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonu, ülkenin güneyindeki Birüssebi yakınlarında bulunan endüstri bölgesinde İran’ın misillemesi nedeniyle yangın çıktığını kaydetti. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, Neot Hovav endüstri bölgesinde büyük bir yangın çıktığı ve bölgeden dumanların yükseldiği dikkati çekti. İran füzelerinin bölgeye doğrudan isabet edip etmediğine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
İsrail medyası, İran’ın roket saldırısının ardından İsrail’in güneyindeki Neot Hovav bölgesinde bulunan bir kimya fabrikasından tehlikeli madde sızıntısı şüphesi olduğunu öne sürdü.
BM askeri öldü
Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü’nün (UNIFIL) Lübnan’ın güneyinde konuşlandığı bir noktaya mühimmat isabet etmesi sonucu 1 barış gücü askerinin öldüğü, 1’inin de ağır yaralandığı bildirildi.
İsrail Meclisinde füze paniği
Kanal 12 televizyonunun haberine göre, İsrail Meclisinin bulunduğu Batı Kudüs’te uyarı sirenleri çalınca oturuma ara verildi. Tartışmalı bütçe görüşmelerinin yapıldığı İsrail Meclisi Genel Kurulu’nda, İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman’ın konuşması sırasında İran’dan İsrail’e füze ateşlendiği bilgisinin ulaşması üzerine oturum askıya alındı.
İsrail Meclisi Genel Kurul oturumlarının yayımlandığı Knesset televizyonu yayını yarıda keserken milletvekilleri sığınaklara gitti. Milletvekillerinin meclis sığınağındaki görüntüleri gazeteciler tarafından sosyal medyada paylaşıldı.
Hizbullah: 2 Mart’tan bu yana 1.100 saldırı düzenledik
Hizbullah, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Lübnan’ın güneyinde ve İsrail’in kuzeyinde İsrail ordusuna yönelik saldırıların sürdüğünü belirtti. Açıklamaya göre, 2 Mart’tan bu yana İsrail’e karşı toplam 1.100 saldırı gerçekleştirildi; sadece dün 70 saldırı yapıldı.
Gece boyu karşılıklı saldırılar
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarında başkent Tahran’ın kuzeydoğu ve güney bölgelerinde art arda patlamalar meydana geldi. Kentte hava savunma sisteminin aktif hale geldiği kaydedildi.
İran da misilleme saldırılarını gece boy sürdürdü. Kuveyt Elektrik Bakanlığı, İran’ın saldırısında bir elektrik santrali ve su arıtma tesisindeki hizmet binasının hasar gördüğünü, Hindistan vatandaşı bir çalışanın da hayatını kaybettiğini duyurdu.
İsrail’in birçok kentinde hava savunma sistemleri devreye girdi. İsrail ordusu, Yemen’deki İran destekli Husiler tarafından fırlatılan 2 insansız hava aracının (İHA) önlendiğini ileri sürdü.
Bahreyn’de vurulan ABD üssünün uydu görüntüleri yayınlandı
İran medyasında, Devrim Muhafızları Ordusu’nun Bahreyn’e füze saldırılarında isabet alan ABD üssüne ait uydu görüntüleri paylaşıldı. Fars Haber Ajansı, Bahreyn’deki ABD’nin Şeyh İsa Hava Üssü’nün görüntülerinin yer aldığı öne sürülen fotoğrafları yayınladı.
Saldırıdan öncesi ve sonrasına ait uydu görüntülerinde bazı hangar ve yapılarda meydana gelen hasar yer alıyor.
Vurulan Awacs’a ait olduğu iddiasıyla sosyal medyada görüntüler paylaşıldı.
İran’ın Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’ne cuma günü düzenlediği füze saldırısında 5’i ağır 15 ABD askeri yaralanmış, ABD’ye ait yakıt ikmal uçakları zarar görmüştü.
Vurulan Awacs’a ait olduğu iddiasıyla sosyal medyada paylaşılan fotoğraflarda, uçağın büyük hasar aldığı görülüyor. Görüntülerde, kullanılamaz hale gelen uçağın arka kısmı ile kanatlarının ciddi şekilde hasar aldığı dikkat çekti.
Amerikan Wall Street Journal gazetesi, Amerikalı ve Arap yetkililere dayandırdığı haberinde, Amerikan askerlerinin üs saldırıya uğradığı sırada vurulan bir binanın içinde olduğunu yazdı. Saldırıda üste konuşlanmış çok sayıda havadan yakıt ikmal uçağı ile E-3 Sentry AWACS havadan komuta ve kontrol uçağının hasar gördüğü belirtildi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, 27 Mart’ta yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’ın Prens Sultan Hava Üssü’ndeki ABD’ye ait yakıt ikmal ve hava destek filosunun füze ve SİHA’larla hedef aldıklarını duyurmuştu.
İran’ın füze saldırısı sonrası İsrail’in Beerşeva kenti yakınlarındaki sanayi bölgesinde bulunan bir fabrikadan dumanlar yükseldi.
İran’da Trump karşıtı protestolar
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ekonomik merkezlerinin hedef alınması durumunda güçlü misilleme yapacaklarını açıklarken, Pakistan bandıralı gemilerin boğazdan kısıtlı geçişi için anlaşmaya varıldı. ABD iç siyasetinde ise Kasım ayındaki ara seçimler öncesi halkın desteğini yitiren savaş nedeniyle Trump karşıtı ve savaş karşıtı protestolar ülke geneline yayıldı.
Kuveyt, Yemen ve Irak’tan saldırılar
Kuveyt Elektrik Bakanlığı, İran’ın saldırısında bir elektrik santrali ve su arıtma tesisindeki hizmet binasının hasar gördüğünü, 1 çalışanın hayatını kaybettiğini açıkladı. Yemen’den fırlatılan iki insansız hava aracı İsrail tarafından önlendi. Irak’ın başkenti Bağdat’taki ABD’ye ait Victoria Üssü ise İHA saldırısıyla hedef alındı; saldırıyı henüz üstlenen olmadı.
ABD-İsrail müzakerelerin başarısızlığına hazırlanıyor
İsrail’in Kanal 12 televizyonunun haberine göre, ABD ile İsrail, müzakerelerin anlaşmaya dönüşmemesi ihtimaline karşı askeri koordinasyonu sıklaştırıyor. ABD’nin bölgeye askeri yığınak yapması, “zafer imajı” yaratma ya da planlı operasyonlar için hazırlık olarak değerlendiriliyor.
Ne olmuştu?
ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a askeri saldırı başlatmış, İran da İsrail ile Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki ABD üslerine misillemelerde bulunmuştu. Çatışmaların başlamasıyla Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği durma noktasına gelmiş, İran daha sonra boğazı ABD ve İsrail bağlantılı gemilere kapatmıştı. Savaşın bir aylık bilançosunda binlerce can kaybı yaşandığı, altyapının büyük hasar gördüğü bildiriliyor.
