Mali’deki isyancılarla El Kaide bağlantılı militanların düzenlediği eş zamanlı saldırılar, Batı Afrika ülkesini sarstı. 25 Nisan sabahı başkent Bamako, Kidal, Gao ve Sevare dahil birçok şehirde çatışma yaşandı.
Mali’deki cuntanın Başbakanı Abdoulaye Maiga, saldırıların ardından mücadeleye devam edeceklerini duyurdu: “Bugüne kadar korkmadık, tereddüt etmedik, bundan sonra da asla korkmayacağız.”
Maiga, saldırıların halk arasında panik yaratmayı ve ulusal birliği zayıflatmayı amaçladığını söyledi.
Saldırılar nasıl düzenlendi, kim üstlendi?
25 Nisan sabahı yapılan saldırılarda başkent Bamako’da Kati askeri üssü ve Modibo Keita Havalimanı çevresindeki askeri kampa ek olarak Kidal, Gao ve Sevare dahil birçok şehirde çatışma yaşandı. Savunma Bakanı Sadio Camara’nın Kati’deki evine intihar bombacıları tarafından saldırı düzenlendi. Olayda ağır yaralanan Camara kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti. Askeri cunta lideri Assimi Goita’nın da Kati’deki evinden tahliye edildiği ve o tarihten bu yana kamuoyuna açıklama yapmadığı aktarıldı.
Koordineli operasyonu El Kaide bağlantılı Cemaat Nusra el-İslam ve’l Müslim (CNIM) ve Tuareg ayrılıkçısı Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA) örgütleri üstlendi.
Guardian’ın aktardığına göre militanlar, Mali ordusu ve onlara destek veren Rus paramiliterleri pusuya düşürdü. Bazı araçlara bombalı saldırı düzenledi, bazı yerlerde de drone’lar kullanıldı.
Kidal’in kontrolü militanlara geçti
Mali ordusuyla Rus paralı askerlerin bölgeden çekilmesiyle kuzeydeki Kidal’in kontrolü militanlara geçti. Ayrıca CNIM ve FLA, Sevare ve Gao’daki bazı askeri üsleri ele geçirdi.
Rusya’nın Afrika Kolordusu’ndan yapılan açıklamada, birliklerinin Mali yönetimiyle ortak karar doğrultusunda Kidal’dan ayrıldığı bildirildi. FLA sözcüsü Mohamed Elmaouloud Ramadane, bölgedeki Moskova bağlantılı unsurlarla çekilme konusunda bir anlaşmaya varıldığını söyledi. FLA, kentin kontrolünü ele geçirdiğini savundu.
Kidal, 2023’ün sonlarında Mali ordusunun Rus paralı askerlerin desteğiyle kenti ele geçirmesinden önce, on yıldan uzun süre boyunca ayrılıkçı hareketin fiili merkezi olarak görülüyordu.
Mali yönetimi ne yaptı?
Maiga, “korkakça ve barbarca” diye nitelediği saldırılara karşı orduyu devreye soktuklarını bildirdi. Mali Genelkurmay Başkanı General Oumar Diarra, devlet televizyonuna pazar günü yaptığı açıklamada, 200 militanın etkisiz hale getirildiğini söyledi. Militanların silah depolarının, sığınaklarının ve konvoylarının hava saldırılarıyla vurulduğu ifade edildi.
Mali ordusu, Koulikoro bölgesinde düzenlenen hava operasyonunda 100’den fazla teröristin etkisiz hale getirildiğini duyurdu. Ordu açıklamasında, “Savunma sistemimizi bozmayı, korku ve kaos yaymayı amaçlayan 25 Nisan Cumartesi tarihli saldırılar cevapsız kalmayacak” denildi. Ülke genelinde alarm seviyesi yükseltildi, devriyeler artırıldı ve kontrol noktaları güçlendirildi. Bamako ve Koulikoro’da sokağa çıkma yasağı ilan edildi.
Adının paylaşılmaması şartıyla New York Times’a konuşan Malili bir yetkili, koordineli saldırılarda sivillerin ve askerlerin de öldüğünü belirtirken kayıplara ilişkin herhangi bir rakam paylaşmadı. Guardian’a konuşan kaynaklar, Rus paralı askerlerin de öldürüldüğünü savunuyor.
CNIM ve FLA ne istiyor?
2020 ve 2021’deki darbelerle başa geçen Mali liderleri, El Kaide ve IŞİD’le bağlantılı ayrılıkçıların kontrol ettiği toprakları yeniden ele geçirmeyi hedefliyor.
Analistlere göre özellikle CNIM, eski El Kaide bağlantılı Heyetu Tahriru’ş Şam’ın (HTŞ) öncülük ettiği ve Aralık 2024’te Beşar Esad’ın devrilmesiyle sonuçlanan sürece benzer bir rejim değişikliği hedefliyor. Alman düşünce kuruluşu Konrad Adenauer Vakfı’ndan Sahel uzmanı Ulf Laessing, militanların yönetimi ele geçirmeden önce Mali içinde kendilerine toprak edinerek “özerk bölge” oluşturmak istediğini söylüyor.
Diğer yandan Bamako yönetiminin Şam gibi kısa süre içinde devrilmeyeceğine işaret eden Laessing, “CNIM uzun vadeli bir oyun oynuyor. Devlet otoritesinin daha da zayıflamasını bekleyebilirler” değerlendirmesini yaptı.
NYT’deki analizde de Tuareg ayrılıkçılarıyla El Kaide bağlantılı örgüt arasındaki ittifakın uzun süre sağlam kalamayabileceği yazılıyor.
Rusya için ne anlama geliyor?
Eski sömürgecisi Fransa’yla bağlarını koparan Mali’deki askeri cunta, Birleşmiş Milletler askerlerini de ülkeden göndererek Rusya’yla bağlarını güçlendirmişti. Bölgedeki Rus paralı askerler, Kidal’dan çekildiklerini doğruladı. Africa Corps bünyesindeki savaşçıların büyük bölümü daha önce Rus paralı asker grubu Wagner’e bağlıydı.
NYT’nin analizinde, saldırılarda öldürülen Savunma Bakanı Camara’nın, bölgede bir süredir nüfuzunu artıran Rus paramiliterlerle Mali ordusu arasında koordinasyonu sağlayan önemli isimlerden biri olduğuna dikkat çekiliyor.
Öte yandan Mali ordusuyla Rus paralı askerlerin, isyancıları bastırmak için yürüttüğü şiddetli operasyonların olayları daha da körüklediği yorumu yapılıyor. ABD merkezli araştırma grubu ACLED’in verilerine göre, geçen yıl ülkede Rus savaşçılar ve Malili askerler en az 918 sivili öldürürken, CNIM ve IŞİD’in Sahel’deki kolu tarafından öldürülen sivillerin sayısı 232’ydi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, gazetecilere yaptığı açıklamada, Mali’deki durumun en kısa zamanda barışçıl ve istikrarlı şekilde normale dönmesinin önemli olduğunu söyledi.
Mali’de hangi gruplar var?
Ülkede ayrılıkçı gruplarla İslamcı militanlar Rusya destekli orduya karşı mücadele veriyor. Cezayir sınırına yakın kuzey Mali’de kurulan, ayrılıkçı Tuareg silahlı gruplarından oluşan Azavad Kurtuluş Cephesi (FLA), Tuareglerin kuzey Mali’de hak iddia ettiği ve “Azavad” olarak adlandırdığı bölgede bağımsız bir devlet kurma hedefini açıkladı. FLA İslamcı bir oluşum değil.
El-Kaide ile bağlantılı, Sahel merkezli Cemaat Nusra el-İslam ve’l Müslim (CNIM) ise uzun yıllardır Sahra Altı Afrika’daki Sahel bölgesinde en aktif cihatçı gruplardan biri olarak öne çıkıyor. Grup, propaganda faaliyetlerinde ulusal hükümetlerin otoritesini ve bölgedeki yabancı müdahaleleri reddederek, Şeriat’ın katı bir yorumuna dayalı bir İslam devleti kurulması çağrısında bulunuyor.
