Beyaz Saray’da düzenlenen üst düzey basın bilgilendirme toplantısında, ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerin son aşamasına ilişkin dikkat çeken açıklamalar yapıldı.
Üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi, varılan mutabakatın İran’ın nükleer programının tamamen tasfiyesini ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ortadan kaldırılmasını kapsadığını açıkladı.
Rûdaw Washington Ofis Müdürü Diyar Kurda’nın da katıldığı toplantıda konuşan yetkili, anlaşmanın ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin stratejik hedefleri doğrultusunda şekillendiğini belirtti.
Anlaşmanın beş temel başlığı açıklandı
Beyaz Saray yetkilisi, müzakerelerde ortaya çıkan çerçevenin beş temel başlık üzerine kurulduğunu ifade etti.
Buna göre ilk başlık, Hürmüz Boğazı’nın dünya ticaretine tamamen ve kesintisiz biçimde açılması oldu. Stratejik su yolunun küresel enerji ve ticaret açısından önemine dikkat çekildi.
İkinci başlık ise İran’ın nükleer programının kalıcı biçimde sona erdirilmesini kapsıyor. Yetkili, anlaşmanın temel hedeflerinden birinin nükleer faaliyetlerin tamamen tasfiye edilmesi olduğunu söyledi.
Üçüncü başlıkta, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının kontrol altına alınması yer aldı. Buna göre söz konusu materyallerin önce yerinde imha edilmesi, ardından ülke dışına çıkarılması planlanıyor.
Dördüncü başlık, bölgesel güvenlik ve istikrar konusu oldu. Yetkili, İran’ın bölgedeki silahlı gruplara ve milis yapılara mali desteğini sonlandırmasının beklendiğini, buna karşılık İran’ın toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin esas alınacağını ifade etti.
Beşinci başlık ise uzun vadeli denetim mekanizmalarını içeriyor. Uluslararası nükleer denetim süreçlerinin en üst düzeyde uygulanmasıyla İran’ın yükümlülüklerini sürdürmesinin hedeflendiği belirtildi.
‘Nakit ödeme yapılmayacak’
Toplantıda, İran’a anlaşma karşılığında milyarlarca dolarlık doğrudan ödeme yapılacağı yönündeki tartışmalara da değinildi.
Beyaz Saray yetkilisi, sürecin “adım adım” ilerleyeceğini belirterek, İran’a anlaşmanın imzalanması karşılığında doğrudan nakit aktarımı yapılmayacağını söyledi.
Yetkili, İran yönetimine sunulan yaklaşımın ekonomik entegrasyon ve yaptırımların aşamalı olarak hafifletilmesine dayandığını ifade etti. Buna göre, İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesi doğrultusunda ekonomik açılımlar devreye girecek.
Nükleer materyallerin teslim edilmesi ve programın tamamen sona erdirilmesi gibi adımların ardından farklı ekonomik karşılıkların gündeme gelebileceği aktarıldı.
İran medyasına ilişkin değerlendirme
Beyaz Saray yetkilisi, İran iç siyasetindeki tartışmalara da değinerek, özellikle Devrim Muhafızları’na yakın medya organlarında yer alan haberlerin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
İran’da farklı siyasi çevrelerin müzakere sürecine farklı yaklaştığını belirten yetkili, bazı kesimlerin anlaşmayı engellemeye çalıştığını, bazı çevrelerin ise kamuoyuna farklı bir siyasi tablo sunmaya yöneldiğini söyledi.
Yetkili, Washington yönetimi açısından belirleyici unsurun sahadaki uygulamalar ve somut adımlar olduğunu dile getirdi.
‘Anlaşmaya her zamankinden daha yakınız’
Müzakerelerin geldiği aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan üst düzey yetkili, anlaşmanın tamamlanma ihtimaline dair iyimser bir tablo çizdi.
Sabah saatlerinde anlaşmanın sonuçlanma ihtimalini yüzde 75 olarak gördüğünü belirten yetkili, süreç ilerledikçe bu oranın yüzde 80-85 seviyesine yükseldiğini söyledi.
İran’daki karar alma mekanizmasının karmaşık yapısına dikkat çeken yetkili, iç siyasi dengelerin süreci etkileyebileceğini ancak tarafların daha önce hiç olmadığı kadar anlaşmaya yakın olduğunu ifade etti.
ABD ile İran arasında resmi imza töreninin önümüzdeki günlerde yapılmasının beklendiği, tarih ve yer bilgisinin ise Trump yönetimi tarafından duyurulacağı belirtildi.
