Trump, sosyal medyada yaptığı paylaşımda, anlaşma sağlandıktan sonra önemli bir deniz taşımacılığı güzergâhı olan Hürmüz Boğazı’nın “herkese açık” olacağını belirtti.
Cumartesi günü, kilit arabuluculardan Pakistan da anlaşmanın “muhtemelen” 24 saat içinde sonuçlandırılmasının beklendiğini ve “elektronik imza için hazırlık yaptıklarını” söyledi.
Trump’ın açıklamalarından önce İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, takvime temkinli yaklaşarak “Mutabakat zaptının imzalanmasının kesin tarihi konusunda bekleyip görmek gerekecek, ancak bu yarın [Pazar] olmayacak” dedi.
İran medyası, görüşmelerde arabuluculuk yapan ülkelerden Katar’dan bir heyetin 14 Haziran Pazar günü Tahran’a ulaştığını bildirdi.
Ziyaretin, İran’ın anlaşmayı imzalaması beklenen zamanı etkileyip etkilemeyeceği net değildi.
Trump Cumartesi günü kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social’da yaptığı paylaşımda, “Anlaşmanın yarın imzalanması planlanıyor ve imzalanır imzalanmaz Hürmüz Boğazı HERKESE AÇIK olacak” dedi.
İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarına açık bir göndermede bulunan Trump, “uygun zamanda, her şey sakinleştiğinde gidip Nükleer Toz’u alacağız” dedi ve bunun daha sonra yok edileceğini ekledi.
Uzun yıllardır İran, Batılı ülkeler tarafından nükleer bomba geliştirmeye çalışmakla suçlanıyor. İran, programının barışçıl amaçlı, elektrik üretimi ve araştırma için olduğunu söyleyerek bu suçlamaları reddediyor.
Trump ayrıca, işler “hızlı, kolay ve sorunsuz” şekilde yürümezse Washington’un “nihai bir alternatifi” olduğunu ve bunun “bir daha asla kullanılmamasını umduğunu” ifade etti.
Cumartesi günü erken saatlerde Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, “bir barış anlaşmasına her zamankinden daha yakınız” dedi.
Şerif, X’te yaptığı paylaşımda, anlaşmanın “önümüzdeki 24 saat içinde nihai hale gelmesinin muhtemel olduğunu” belirterek Pakistan’ın “elektronik imza ve gelecek hafta teknik düzeyde görüşmeler için hazırlık yaptığını” kaydetti.
Cuma günü İran Dışişleri Bakanı Seyid Abbas Arakçi, ABD ile bir anlaşmanın yakın olduğunu söyledi.
Anlaşmanın, İsrail ile Lübnan’daki Hizbullah arasındaki çatışmanın sona ermesini öngördüğünü belirten Arakçi, İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin daha sonra başlayacağını kaydetti.
ABD’li yetkililer de anlaşmanın bazı ayrıntılarını doğruladı ve İran’a sağlanacak ekonomik olanakların Tahran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olacağını söyledi.
İran’dan açıklama: ABD deniz ablukasını kaldıracak
Üst düzey İranlı bir yetkili Reuters’a yaptığı açıklamada, Tahran’ın nükleer silah üretmeyeceğini kabul ettiğini söyledi.
Reuters’a konuşan İranlı yetkili, “ABD ile yapılan taslak mutabakat zaptı kapsamında, Tahran nükleer silah üretmeyeceğini ve edinmeyeceğini kabul etti. Hürmüz Boğazı tüm ticari gemilere derhal yeniden açılacak, ABD ise İran’a yönelik deniz ablukasını kaldıracak” dedi.
Yetkili ayrıca, ABD’nin nihai anlaşmaya varılana kadar İran’a herhangi bir yeni yaptırım uygulamayacağını kabul ettiğini ve ABD’nin İran’ın dondurulmuş varlıklarından 25 milyar dolarlık miktarı serbest bırakacağını söyledi.
Taslak mutabakat zaptına göre, İran Hürmüz Boğazı’nı derhal tüm ticari gemilere yeniden açacak, buna karşılık ABD deniz ablukasını kaldıracak.
ABD, taslak metinde İran’ın yüksek zenginleştirilmiş uranyum stoklarını İran içinde seyreltmesine razı oluyor, mekanizma önümüzdeki 60 gün içinde görüşülecek.
Öte yandan İran basını, İran hükümetinin, “ABD ile olası bir mutabakat zaptına (MOU) ilişkin nihai kararını henüz açıklamadığını ve teknik, siyasi ve hukuki incelemelerin devam ettiğini” bildirdi.
ABD-İran görüşmeleri, İsrail’in Lübnan’a saldırıları
Son aylarda anlaşmanın farklı versiyonlarının “yakın” olduğu birkaç kez ifade edilse de son aşamalarda tamamlanmamıştı.
Savaş ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a düzenlediği saldırılarla başladı. İran da İsrail’e ve Körfez’deki ABD müttefiki ülkelere saldırılar düzenledi ve dünya petrolü ile sıvılaştırılmış doğalgaz için önemli bir güzergâh olan Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapattı.
Nisan ayında ateşkes üzerinde anlaşılmasına rağmen ABD ile İran zaman zaman karşılıklı saldırıları sürdürdü.
Daha önceki haberler ABD’nin, İran destekli Lübnan Hizbullahı ile İsrail arasındaki çatışmanın bu anlaşmanın parçası olmayabileceğini öne sürmüş, ancak İran’ın Lübnan’a saldırıların son bulması konusunda ısrarlı olduğu bildirilmişti.
İsrail, ABD-İran anlaşmasının bir parçası değil ve kuzey İsrail’e yönelik saldırılarına karşılık olarak Hizbullah’a karşı saldırılarını sürdüreceğinde ısrar ediyor.
Pazar günü İsrail, Lübnan’ın güneyindeki 29 köy için tahliye emri verdi; bu emir genellikle hava saldırılarının öncesinde duyuruluyor.
İsrail ordusu sözcüsü Albay Avichay Adraee, Hizbullah’ın ateşkes anlaşmasını ihlal ettiğini, İsrail ordusunun da “ona karşı güç kullanmak zorunda kaldığını” savundu. (BBC Türkçe / Reuters/ AA)
