Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), Afganistan’da kız çocuklarının eğitimden dışlanmasının ülkenin geleceği üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Kuruluşun Nisan 2026’da yayımladığı analize göre, 2024’te 7-18 yaş grubundaki yaklaşık 3,8 milyon kız çocuğu okul dışında kaldı. Bunların 2,6 milyondan fazlasını ergenlik çağındaki kız çocukları oluşturdu.
Taliban yönetiminin kız çocuklarının ortaöğretime erişimini engelleyen uygulamaları nedeniyle 2021’den bu yana 1 milyondan fazla kız çocuğunun eğitim hakkından mahrum bırakıldığı belirtilen analizde, yasağın sürmesi halinde 2030’a kadar bu sayının 2 milyonu aşabileceği kaydedildi.
‘Beş yıl bir genç kızın hayatında çok uzun bir süre’
UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, Afganistan’da kız çocuklarının eğitimden uzaklaştırılmasının yalnızca bugünü değil, ülkenin geleceğini de etkilediğini belirtti.
Russell, bir ülkenin tarihinde beş yılın kısa bir dönem gibi görünebileceğini ancak bir genç kızın hayatında bu sürenin kritik ve belirleyici olduğunu vurguladı.
UNICEF’e göre eğitim kurumları yalnızca akademik bilgi edinilen yerler değil. Okullar, kız çocuklarının toplumsal hayata katılımını güçlendirirken çocuk işçiliği, erken evlilik, şiddet ve istismara karşı da önemli bir koruma alanı oluşturuyor.
Kadın çalışanların sayısı da azalıyor
UNICEF’in analizinde, eğitim alanındaki kısıtlamaların kadınların çalışma yaşamına katılımıyla doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekildi.
Kuruluş, mevcut politikaların devam etmesi halinde Afganistan’ın 2030’a kadar yaklaşık 20 bin kadın öğretmen ile 5 bin 400 kadın sağlık çalışanını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı.
Kadın öğretmenlerin sayısında da şimdiden düşüş yaşandığı belirtildi. Buna göre temel eğitimde görev yapan kadın öğretmenlerin sayısı 2022’de yaklaşık 73 bin iken 2024’te 66 bine geriledi. Bu, yüzde 9’un üzerinde bir azalmaya işaret ediyor.
Kamu hizmetlerinde kadınların temsili de 2023-2025 döneminde yüzde 21’den yüzde 17,7’ye düştü.
Ekonomiye yıllık 84 milyon dolarlık kayıp
UNICEF, kız çocuklarının eğitimden ve kadınların istihdamdan dışlanmasının Afganistan ekonomisine de doğrudan yansıdığını bildirdi.
Kuruluşun hesaplamalarına göre eğitim ve çalışma hayatına yönelik kısıtlamalar ülkeye her yıl en az 84 milyon dolarlık ekonomik kayıp yaşatıyor. Bu miktarın, kadınların eğitim ve istihdamdan uzak tutulmaya devam edilmesi halinde zaman içinde daha da büyümesi bekleniyor.
UNICEF, özellikle öğretmenlik ve sağlık alanlarında yetişmiş kadınların azalmasının yalnızca kadınların istihdamını değil, çocukların eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimini de olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu.
‘Kız çocuklarının eğitim hakkı geri verilmeli’
UNICEF, Afganistan’daki mevcut tablonun yeni kuşaklar üzerinde de kalıcı sonuçlar yaratabileceğine dikkat çekti. Kız çocuklarının eğitimden uzak bırakılması, ülkenin gelecekte ihtiyaç duyacağı kadın öğretmen, sağlık çalışanı ve diğer nitelikli meslek gruplarının yetişmesini de engelliyor.
Catherine Russell, Afganistan’daki fiili yönetime kız çocuklarının ortaöğretime yönelik yasağı kaldırması çağrısında bulundu. UNICEF ayrıca kız çocukları ve kadınların orta ve yükseköğretime yeniden erişiminin sağlanmasını istedi.
