ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ülkesinin İran’a karşı “tarihin en büyük yalnızlaştırma kampanyasını” yürüttüklerini söyledi.
Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin haberine göre, Temsilciler Meclisi Finansal Hizmetler Komitesinde Demokratların sorularını yanıtlayan Bessent, İran gündemini değerlendirdi.
ABD’den İran’a yaptırım halkasında Çin hamlesi
Bessent, ABD ekonomisinin sahip olduğu “gücün” İran’a karşı tarihin “en büyük ekonomik yalnızlaştırma kampanyasını” yürütmesine olanak sağladığını savunarak “Başkan Donald Trump liderliğinde ABD, İran tehdidiyle baş etmiyor, onu bitiriyor” ifadesini kullandı.
İsrail’in 13 Haziran 2025’te İran’ın nükleer ve askeri tesislerine yönelik saldırılarıyla başlayan 12 Gün Savaşı, ABD’nin de 22 Haziran’da İran’ın Natanz, Fordow ve İsfahan’daki nükleer tesislerine düzenlediği saldırılarla dahil olduğu yeni bir aşamaya taşınmıştı. İki ülke arasındaki savaş alarmı üst düzeye yükseltilmiş, süreç yine haziran ayında yapılan ilk ateşkes görüşmelerine kadar karşılıklı misillemeler ve diplomatik gerilimlerle devam etmişti.
ABD ve İran arasında savaş alarmının üst düzeye yükseltildiği bu dönemin ardından, Umman’ın arabuluculuğunda diplomatik temaslar sürse de nükleer program konusunda ilerleme sağlanamadı. 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından İran’ın, petrol taşımacılığı açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası deniz trafiğini büyük ölçüde kısıtlaması, ABD’nin İran’a yönelik ekonomik ve askeri baskısını daha da genişletmesine yol açtı. Washington, İran’ın petrol ihracatını, denizcilik ve finans ağlarını hedef alan yeni yaptırımların yanı sıra İran limanlarına yönelik deniz ablukası uygulamaya başladı
12 Gün Savaşı’ndan bu yana İran’a ABD yaptırımları
- ABD, İran’ın petrol gelirlerini, füze ve İHA programlarını ve yaptırımları delmeye yönelik finansal ağlarını hedef alan yeni yaptırımlar açıkladı. ABD Hazine Bakanlığı, özellikle İran petrolünün Çin’e taşınmasını sağlayan şirket, tanker ve aracılara yönelik yaptırımları genişletti.
- Ağustos 2025: Fransa, Almanya ve İngiltere (E3), İran’ın nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle BM’nin “snapback” mekanizmasını devreye soktu. Bu süreç, 2015 nükleer anlaşması kapsamında kaldırılmış olan BM yaptırımlarının yeniden uygulanmasının önünü açtı.
- 28 Eylül 2025: BM yaptırımları resmen yeniden yürürlüğe girdi. Önlemler arasında silah ambargosu, füze programına yönelik kısıtlamalar, İranlı kişi ve kuruluşların malvarlıklarının dondurulması ve seyahat yasakları bulunuyordu.
- Sonbahar 2025: ABD, mevcut “maksimum baskı” politikasını sürdürerek İran’ın petrol ihracatı, gölge filosu, petrol ticaretinden elde edilen gelirler ve yaptırımları aşmak için kullanılan finansal ağlara yönelik çok sayıda yeni yaptırım açıkladı. ABD Hazine Bakanlığı, yalnızca 2025 boyunca 875’ten fazla kişi, gemi ve uçağın yaptırım listesine alındığını bildirdi.
- 2026 başı: ABD’nin yaptırım kampanyası İran’ın petrol ticareti ve yaptırım kaçırma ağlarına yoğunlaşarak devam etti; 25 Şubat 2026’da İran petrolünü taşıyan “gölge filo” ve bu ticarete aracılık eden ağlara yeni yaptırımlar getirildi. (Kaynak: AA, AP)
