ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik süreçte önemli bir aşamaya gelindi. Reuters’ın aktardığına göre, üst düzey bir ABD’li yetkili tarafların ön mutabakat metni üzerinde anlaşmaya vardığını ve ilk anlaşmanın önümüzdeki günlerde imzalanmasının beklendiğini söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, taslak metinde değişikliklerin hâlâ mümkün olduğunu belirtirken, İran’ın savaşın galibi olduğunu savundu. Arakçi, “İran İslam Cumhuriyeti ve İran halkı bu savaştan zaferle çıkmıştır. Biz stratejik bir zafer kazandık ve galip durumdayken bu zaferi bir anlaşmayla tescillemek gerekir. Zaferimizi kalıcı hale getirmek için başlattığımız hamle artık sonuna yaklaşıyor. Sürecin çıktısı 14 maddelik bir mutabakat zaptıdır; henüz imzalanmadı ve iş tamamen bittiğinde detayları açıklamayı tercih ediyorum. Belgenin taslaklarının kaç kez revize edildiğine muhtemelen inanmazsınız” dedi.
Anlaşma iki aşamadan oluşuyor
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile İran arasında imzalanması beklenen mutabakat zaptına ilişkin, “Anlaşma iki aşamadan oluşuyor ve nükleer konuları ikinci aşamaya taşıdık. İlk aşamada varılan anlaşmalar uygulanmazsa ikinci aşamaya geçmeyeceğiz” dedi.
Savaşın sonlandırılmasının İsrail’in Lübnan’ın güneyinde işgal ettiği bölgelerden geri çekilmesi anlamına geldiğini söyleyen Arakçi, İsrail’in sürece engel çıkarmaya çalıştığını söyledi. İran Dışişleri Bakanı Arakçi, ABD-İran arasında imzalanması beklenen mutabakat ilişkin İran medyasına yeni açıklamalarda bulundu.
Arakçi, İran ve ABD’nin söz konusu anlaşmaya ilişkin basında yer alan metinleri onaylamadığını belirterek, bunların hiçbirinin geçerliliğinin olmadığını kaydetti. Arakçi, “Savaşı sona erdirmek için en iyi zaman, üstünlüğün bizde olduğu zamandır; savaş alanında gerçekten biz galip durumdayız. Dünyanın sözde süper gücüne karşı 40 gün boyunca direndik. Bir anlaşma yapılması ve savaşın sona ermesi, bu zaferi pekiştirecektir” ifadelerini kullandı.
Mutabakat zaptı nükleer konular ve yaptırımları kapsıyor
Arakçi, anlaşma kapsamında ABD’nin İran’ın egemenliğine saygı duyduğunu yazılı olarak teyit edeceğini belirterek, “Mutabakat zaptı nükleer konular, İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması, yeniden inşa süreci ve dondurulmuş varlıklara ilişkin konuları kapsıyor” ifadelerini kullandı. İranlı bakan ayrıca İran’ın dondurulmuş varlıklarına ilişkin bir mekanizmanın değerlendirildiğini belirtti.
Henüz taraflar arasında nihai bir anlaşmaya varılmadığını vurgulayan Arakçi, anlaşmanın tamamlanması durumunda her maddeyi ayrıntılı olarak açıklayacağını söyledi. İranlı bakan, “Anlaşma iki aşamadan oluşuyor ve nükleer konuları ikinci aşamaya taşıdık” dedi.
İranlı bakan, mevcut aşamada ABD’nin nükleer konulara ilişkin taleplerinin kesinlikle kabul edilemeyeceğini kaydetti.
Arakçi: ABD’de taahhütlerine sadık kalmayan kişilerle muhatabız
İranlı yetkili müzakere sürecine temkinli yaklaştıklarını işaret ederek, “ABD’de taahhütlerine sadık kalmayan kişilerle muhatabız; bu nedenle onların yükümlülüklerinden geri adım atmasını engellememiz gerekiyor. Bu anlaşmanın önceki anlaşmalardan farkı, henüz nihai bir mutabakata varılmamış olmasıdır. Bu yalnızca ilk adım ya da ilk aşamadır. İlk aşamada varılan anlaşmalar uygulanmazsa ikinci aşamaya geçmeyeceğiz” ifadelerini kullandı.
Arakçi, “Karşı tarafın anlaşmayı uygulama sürecinde çeşitli sorunlar ve zorluklar çıkarmasını beklemeliyiz” dedi. İranlı bakan, ABD’nin mutabakat zaptı kapsamında savaşı başlatmayacağı ve tehdit kullanmayacağına yönelik taahhütte bulunacağını da aktardı.
Savaşın sonlandırılması İsrail’in Lübnan’dan çekilmesi anlamına geliyor
Arakçi, anlaşma kapsamında savaşın sonlandırılmasının aynı zamanda İsrail’in Lübnan’ın güneyinde işgal ettiği bölgelerden geri çekilmesi anlamına geldiğini söyledi. Arakçi, “Bu hususu karşı tarafa açık şekilde ilettik” ifadelerini kullandı.
İranlı bakan, “Lübnan’daki Hizbullah’ı asla yalnız bırakmayacağız. Savaşın sona ermesi de yalnızca bir cepheyi değil, Lübnan’ı ve diğer tüm cepheleri kapsayacak” açıklamasını yaptı.
Tahran yönetiminin herhangi bir tehdit karşısında geri adım atmayacağını vurgulayan Arakçi ayrıca, “Altyapımıza yönelik saldırı tehditlerine boyun eğecek olsaydık, bunu çok daha önce yapardık. Karşı tarafa, tehditlerin ters etki oluşturduğu mesajını ilettik ve eğer savaş yönünde ilerlemek istiyorlarsa, buna hazır olduğumuzu söyledik” ifadelerini kullandı.
Ekonomik yeniden yapılanma sonraki müzakerelerde karara bağlanacak
Arakçi ayrıca İran’ın hasar gören bölgeleri ve ekonomisinin yeniden inşa edilmesi konusunun “ekonomik yeniden yapılanma ve kalkınma planı” şeklinde gündeme geldiğini ve bunun sonraki müzakerelerde karara bağlanacağının altını çizdi.
Arakçi ayrıca muhtemel anlaşmanın “düşmanları” olduğunu ve bu listenin başında İsrail’in geldiğini bulunduğunu belirterek, “Siyonist rejimin süreci bozmak için engel çıkarmaya çalıştığını” söyledi. İranlı bakan, yönetimlerin ancak her iki tarafın da memnun olduğu bir noktada anlaşmaya varacağını ifade etti.
Hürmüz Boğazı’nda sunulan hizmetler için ücret alınacak
Arakçi ayrıca savaş sonrasındaki süreçte Hürmüz Boğazı’nın nasıl işletileceğine yönelik açıklamada bulundu. İranlı bakan, “Hürmüz Boğazı kuşkusuz İran ve Umman’ın egemenliği altındadır. Hürmüz Boğazı’nda uluslararası su yolu bulunmamaktadır. Bu güzergah uzun yıllar boyunca tüm gemilere açıktı. İran ve Umman güvenliği sağladı ve hizmet sundu; bugüne kadar da bu hizmetler ücretsiz verildi. Ancak Hürmüz Boğazı’nın gelecekteki yönetimi geçmişte olduğu gibi olmayacak” dedi.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, “Hiç kimse İran ve Umman’ın boğaz üzerindeki egemenliğine meydan okuyamaz. Hürmüz Boğazı’nın yönetimi savaş öncesi sisteme geri dönmeyecek. Hürmüz Boğazı’nda sunulan hizmetler için ücret alınacak, bu hizmetler artık ücretsiz olmayacak. Bu önemli husus netleşmiş durumda. Hizmetlerden yararlanılması için ücret ödenmesi gerekecek” ifadelerini kullandı.
