Axios platformunun ismini vermek istemeyen, konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara ve bazı ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre ABD, mutabakat zaptı imzalanması için İran’dan 48 saat içinde yanıt bekliyor.
Buna göre, Washington yönetiminin İran ile savaşı sona erdirmek ve daha ayrıntılı nükleer müzakereler için çerçeve oluşturmak amacıyla Tahran yönetimiyle tek sayfalık mutabakat zaptı imzalamaya yaklaştığını öne süren ABD’li iki yetkili, henüz herhangi bir şey üzerinde anlaşmaya varılmadığını ancak bu durumun savaşın başlamasından bu yana tarafların bir anlaşmaya en çok yaklaştığı nokta olduğunu belirtti.
ABD’li iki yetkili, Başkan Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerin geçişine yönelik yardım girişimi olarak nitelendirilen Özgürlük Projesi’nde “geri adım atması” ve İran ile varılan geçici ateşkesin çökmesini önleme kararının bu görüşmelerdeki ilerlemeye bağlı olduğunu ileri sürdü.
Haberde, mevcut haliyle mutabakat zaptının, bölgedeki savaşa son verilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açılması, İran’ın nükleer programının sınırlandırılması ve ABD yaptırımlarının kaldırılması için ayrıntılı anlaşma üzerinde 30 günlük bir müzakere döneminin başlamasını öngördüğü aktarıldı.
Adres Pakistan ya da İsviçre
İki kaynak, bu görüşmelerin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da veya İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılabileceğini ifade etti.
ABD’li bir yetkili, söz konusu 30 günlük müzakere dönemi süresince İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişine getirdiği kısıtlamaların ve ABD’nin deniz ablukasının kademeli olarak kaldırılacağını iddia etti.
Bazı kaynaklar, İran’ın nükleer programını askıya almayı öngören moratoryumun süresinin en az 12 yıl olacağını bazıları da 15 yıl olabileceğini öne sürdü.
Kaynaklara göre ABD, İran’ın zenginleştirme konusunda herhangi bir ihlalde bulunması durumunda moratoryumun uzatılmasını öngören bir madde eklemek istiyor.
ABD’li yetkili, tarafların İran’ın yer altı nükleer tesisleri işletmeme taahhüdünde bulunacağı bir madde üzerinde görüştüklerini, ABD’nin İran’dan Birleşmiş Milletler (BM) müfettişleri tarafından yapılacak ani denetimler de dahil gelişmiş denetim rejimine uymayı taahhüt etmesini istediğini ifade etti.
Anlaşmaya yaklaşıldığı doğrulandı
ABD ve İran arasında arabuluculuk yapan Pakistan’dan bazı kaynaklar İran Savaşı’nı sonlandıracak tek sayfalık mutabakat metni üzerinde anlaşmaya yaklaşıldığını doğruladı.
Reuters, ise ABD’li CNBC kanalını kaynak göstererek, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü’nün “Washington’un 14 maddelik barış teklifini değerlendiriyoruz.” dediğini aktardı.
Taslağın içeriği ?
Taslak aşamasındaki anlaşma uyarınca İran, nükleer zenginleştirme faaliyetlerine en az 12 ile 15 yıl arasında sürecek bir moratoryum uygulamayı, nükleer silah arayışından vazgeçmeyi ve yer altı nükleer tesisi işletmemeyi taahhüt ediyor.
Ayrıca Tahran’ın, BM müfettişlerine ani denetim yetkisi vermesi ve elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarması masadaki en kritik maddeler arasında yer alıyor.
Buna karşılık ABD, İran’a yönelik yaptırımları kademeli olarak kaldırmayı, dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonu serbest bırakmayı ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını kademeli olarak sonlandırmayı planlıyor.
Ancak görüşmelerin çökmesi durumunda ABD güçlerinin askeri harekata veya ablukaya geri döneceği de mutabakatın şartları arasında belirtiliyor.
Müzakerelerin İslamabad veya Cenevre’de sürdürülmesi öngörülürken, süreçteki ilerleme nedeniyle Başkan Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki yeni askeri operasyon kararından geri adım attığı ifade ediliyor.
