ABD ile İran arasındaki diplomasi trafiği tıkanmış durumda.
ABD’li bir yetkili ve konuya yakın iki kaynağa göre İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve savaşın sona erdirilmesine yönelik yeni bir öneriyi ABD’ye iletti.
Teklifte nükleer müzakerelerin ilerleyen bir aşamaya bırakılması öngörülüyor.
Axios haberine göre diplomatik sürecin tıkandığı ve İran yönetimi içinde nükleer tavizler konusunda görüş ayrılıkları bulunduğu belirtilirken, söz konusu önerinin bu anlaşmazlığı aşarak daha hızlı bir çözüm hedeflediği ifade ediliyor.
Ancak uzmanlara göre, boğazın açılması ve ablukanın kaldırılması, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran üzerindeki en önemli baskı araçlarından birini ortadan kaldırabilir. Washington’un hedefleri arasında İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun azaltılması ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması yer alıyor.
Üç ABD yetkilisine göre Başkan Trump’ın, Pazartesi günü üst düzey ulusal güvenlik ekibiyle İran konusunu değerlendirmek üzere Durum Odası’nda bir toplantı yapması bekleniyor. Toplantıda müzakerelerdeki çıkmaz ve olası sonraki adımlar ele alınacak.
‘İran nükleer silaha sahip olsaydı biz havaya uçardık’
Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada, dün gece yaşanan silahlı saldırıda hedef olmasının sebeplerinden bir tanesinin İran’la yaptığı savaş olabileceğini ima etti.
Başkan seçildiğinde kendisine “tehlikeli bir işin var” dediklerini belirten Trump, “Başkanlık için son derece safiyane bir şekilde aday olduğumda, işin bu denli tehlikeli olabileceğini tahmin etmemiştim.” dedi.
Trump, “Bilirsiniz, eğer gerçekten etkili, yani icraatlarıyla fark yaratan bir başkansanız, sıradan bir başkan olmanıza kıyasla çok daha büyük bir tehlikeyle karşı karşıya kalırsınız.” değerlendirmesinde bulundu.
Daha önceki ABD başkanlarının İran konusunda üzerine düşeni yapmadığını ve İran’ın nükleer silah sahibi olmaması konusunda işin kendine kaldığını ifade eden Trump, “İran’ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek zorundayız; zira aksi takdirde tüm dünya büyük bir tehlike altına girerdi.” diye konuştu.
Trump, “Biz havaya uçardık. İsrail de İran’ın o silaha sahip olduğu andan itibaren dakikalar içinde yok edilirdi. Bu nedenle, İran’ın nükleer silaha sahip olmasına asla izin veremeyiz.” ifadelerini kullandı.
Trump, İran savaşının çok yakında sona ereceğini düşündüğünü ve galip gelenin ABD olacağını söyledi. Trump ayrıca, “İran konuşmak istiyorsa bizi arayabilir. Umarım İran akıllıca davranır.” dedi.
Donald Trump, Çin’in İran’a yardım ettiğine yönelik bir soruya cevabında, “Yardım ediyor olabilirler ama çok fazla ettiklerini sanmıyorum. Daha fazla yardım edebilirlerdi. Aşırı hayal kırıklığına uğramadım, biz de insanlara yardım ediyoruz. Ukrayna’ya yardım ettik, bunu bu kadar kapsamlı yapmamalıydık.” diye konuştu
Arakçi Pakistan’dan ayrıldı sıradaki durak Moskova
Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin hafta sonu Pakistan’da yaptığı temaslarda ilerleme sağlanamadığı bildirildi. ABD tarafı, Arakçi ile İslamabad’da görüşme planlayan özel temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner’in ziyaretini iptal etti.
İran basını, Arakçi’nin İslamabad’daki temasları sırasında, Tahran’ın ABD’nin talepleri karşısında kabul etmeyeceği hususlara ilişkin mesajlarının Pakistan aracılığıyla Washington’a iletildiğini bildirdi.
Bilgi sahibi kaynaklara dayandırılan haberde, söz konusu mesajların İran’ın nükleer konular ve Hürmüz Boğazı dahil bazı “kırmızı çizgilerine” ilişkin olduğu, temasların doğrudan müzakere niteliği taşımadığı ve arabuluculuk çerçevesinde bölgesel durumun netleştirilmesine yönelik İran tarafından başlatılan girişim kapsamında yürütüldüğü belirtildi.
Arakçi’nin belirlenen kırmızı çizgiler çerçevesinde ve Dışişleri Bakanlığı’nın diplomatik görevleri doğrultusunda hareket ettiği vurgulandı.
Diplomatik kaynaklara göre ise İran, Pakistanlı arabulucular aracılığıyla ilettiği yeni teklifinde önce boğaz krizinin çözülmesini, ardından uzun süreli ateşkes ya da kalıcı barış anlaşmasını öngörüyor. Nükleer müzakerelerin ise ancak bu aşamadan sonra başlaması planlanıyor.
Beyaz Saray’ın teklifi aldığı, ancak ABD’nin bu öneriye nasıl yanıt vereceğinin henüz netleşmediği ifade ediliyor.
Arakçi, Pakistan, Umman ve Rusya’yı kapsayan diplomatik turuna ilk olarak İslamabad’dan başlamış, daha sonra da Umman’ın başkenti Maskat’ta temaslarda bulunmuştu. Maskat ziyaretinde Umman Sultanı Heysem bin Tarık ile bir araya gelen Arakçi’nin, bölgedeki gelişmeler, ABD ile yaşanan gerilim ve diplomatik çözüm arayışlarına ilişkin görüş alışverişinde bulunduğu belirtilmişti.
Programı kapsamında Moskova’ya geçmesi beklenen Arakçi’nin, bu ziyaret öncesinde yeniden İslamabad’a dönerek temaslarını sürdürmesinin planlandığı, ikinci temas turunda ise arabuluculuk sürecinin seyri ve ateşkesin kalıcı hale getirilmesine yönelik başlıkların ele alınacağının öngörüldüğü aktarılmıştı.
ABD heyeti
ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan’ın başkenti İslamabad’a gitmesi beklenen heyetin seyahatini iptal etti.
Trump yaptığı açıklamada bu seyahatin çok uzun süreceğini, buna karşılık herhangi bir İranlı liderle görüşmeyeceklerini söyledi.
“İran görüşmek istiyorsa aramalı” diyen ABD Başkanı İran liderliğinin içinde büyük bir çekişme olduğunu da öne sürdü. “Kimin sorumlu olduğunu kimse bilmiyor, kendileri de dahil” dedi.
