Brezilya’da 4 Ekim’de yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda yüzde 50 barajını aşan aday çıkmayınca yarış 25 Ekim’e kaldı.
Liberal Parti (PL) adayı Flávio Bolsonaro yaklaşık yüzde 47, mevcut Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva ise yüzde 45,1-45,2 bandında oy aldı. İkinci tur, iki aday arasında sert bir mücadeleye sahne olacak.
Bu tablo, Güney Amerika’da son yıllarda gözlenen sağ eğilimli yükselişle uyumlu görünüyor. Brezilya’nın bölgedeki en büyük ekonomi olması nedeniyle sonucun bölgesel dengeler üzerinde etkisi olması bekleniyor.
İlk turda Bolsonaro ve Lula dışındaki adaylar Augusto Cury, Renan Santos ve Ronaldo Caiado toplamda yüzde 7’nin üzerinde oy topladı. Bu oyların büyük kısmı sağ eğilimli seçmenlerden geldiği için Flávio Bolsonaro’nun bu kesimi kendi tarafına çekmesi durumunda önemli bir avantaj elde etmesi bekleniyor.
Lula tarafı ise önümüzdeki üç hafta içinde bu oyların bir kısmını tarafsız veya muhalif konumda tutmaya ya da kendi lehine çevirmeye çalışacak.
Seçmenin oy eğilimleri bağlamında ise, Kuzeydoğu eyaletleri Lula’nın geleneksel kalesi olmaya devam ederken, Güney, Güneydoğu ve Orta-Batı bölgelerinde Flávio Bolsonaro’nun üstünlüğü dikkat çekiyor.
São Paulo ve Rio de Janeiro gibi büyük seçmen potasına sahip eyaletlerdeki sonuçlar ikinci turda da belirleyici olacak.
25 Ekim’deki ikinci tur, iki kutuplu bir yarışa sahne olacak. Flávio Bolsonaro, ilk turdaki diğer sağ oyları devşirebilmesi halinde avantajlı konumda bulunuyor.
Lula ise Kuzeydoğu eyaletlerindeki geleneksel desteğini koruyarak ve katılımı artırarak farkı kapatmaya çalışacak.
İlk tur sonucunu “beklenmedik” olarak nitelendiren Lula, katılımı artırmayı ve orta sınıfla köprü kurmayı amaçlıyor. Yaş faktörü ve uzun siyasi kariyeri hem avantaj hem de eleştiri konusu haline gelebilir.
İlk turda yüzde 21’lik bir kesim sandığa gitmedi. İkinci turda bu grubun hareketliliği sonucu etkileyebilir. Brezilya siyasetindeki derin kutuplaşma, kampanya sürecinde sert söylemlere yol açma potansiyeli taşıyor. Ekonomi, enflasyon, kamu güvenliği ve Amazon ormanlarının güvenliği gibi konular tartışmaların merkezinde yer alacak.
Amazon ormanları yoğunlukla Brezilya topraklarında yer alıyor ve Jair Bolsonaro’nun başkanlığı döneminde rekor seviyelerde ormanlık alan kaybı yaşanmıştı. Flavio Bolsonaro’nun ikinci turda kazanması halinde benzer bir ekokırım süreci yaşanabilir.
1989, 1994, 1998, 2002, 2006 ve 2022’den sonra yedinci kez başkan adayı olan ve bu kez kazanma şansı düşük görülen Lula’yı ise kazanması halinde bile hayat pahalılığı, artan borç, suç, gelir ve bölgesel eşitsizlikler gibi zorluklar bekliyor.
25 Ekim’deki oylama, Brezilya’nın önümüzdeki dört yılını şekillendirecek. Trump’a yakın, ABD ve İsrail’le ilişkileri güçlendirmeyi savunan ve kutuplaştırıcı bir dil kullanan Flavio Bolsonaro’nun kazanması halinde Güney Amerika’nın bu en büyük ülkesi, ABD’ye yaklaşarak bölgedeki sağ dalgaya katılabilir.
Sağcı aday Bolsonaro önde: Brezilya’da seçimler ikinci tura kaldı
