Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST), mahpus haklarına ilişkin hazırladığı bilgilendirme videosunu kamuoyuyla paylaştı.
“Hapishanede olmak hakları ortadan kaldırmaz” mesajıyla yayımlanan videoda, mahpusların birçok temel hakkının bulunduğu ancak bu haklara ulaşmanın çoğu zaman kolay olmadığı ifade edildi.
Videoda, ceza infaz kurumlarında yaşamın kurallar, süreler ve değerlendirmeler üzerinden şekillendiği belirtilerek, “Bunların başında iyi hal gelir. İyi hal bir puanlama sistemiyle belirlenir. Ancak uygulamada bu sistemin keyfi biçimde işletildiği ve puanların gerekçesiz düşürülebildiği görülür. Ve bu durum, mahpusların temel haklarına erişimini doğrudan etkiler” denildi.
Temel haklara erişimde yaşanan sorunlar
Videoda, cenazeye katılma ve hasta ziyareti gibi hakların da iyi hâl değerlendirmesine bağlı olabildiği belirtildi. Mahpusların çoğu zaman ailelerinden uzak cezaevlerinde tutulmaları nedeniyle jandarma refakati ve ulaşım masraflarını kendilerinin karşılamak zorunda kaldıkları, bunun da hakların kullanımını zorlaştırdığı ifade edildi.
Ayrıca bazı durumlarda ziyaret hakkının tamamen kaldırılabildiği, yalnızca çocuk mahpusların anne, baba, kardeş, avukat ve resmi makamlarla görüşme hakkının engellenemeyeceği hatırlatıldı.
Görüntülü görüşme ve mektuplaşma
CİSST, bazı cezaevlerinde uygulanan görüntülü görüşme sisteminde de çeşitli sınırlamalar bulunduğunu belirtti:
“Bazı mahpuslara görüntülü görüşme hakkı sağlanmıştır. Kulağa iyi geliyor, değil mi? Ancak bu hak da dakika başı ücretlendirilir. Üstelik bu görüşmenin yapılabilmesi için karşıdaki kişinin telefonunda özel bir uygulama bulunması gerekir ve sadece dilekçe ile bildirim yapılan kişilerle görüşülebilir.”
Videoda ayrıca mahpusların mektuplaşma hakkına da değinildi. Resmi makamlara gönderilen mektup ve dilekçelerin denetlenemeyeceğinin açık bir hak olduğu hatırlatılırken, uygulamada bazı mektupların mahpuslara ulaştırılmadığı ya da resmi başvuruların yerine ulaşmadığı yönünde sorunlar yaşanabildiği ifade edildi.
İaşe bedeli ve başvuru yolları
CİSST, cezaevlerinde sunulan yemeklerin bedeli olarak tahsil edilen iaşe ücretlerine de değindi:
“Mahpuslara verilen yemeklerin bedeli belirli aralıklarla hesaplanır ve kendilerine bildirilir. Tahliye olduktan sonra ise mahpuslar tarafından geri ödemesi yapılır. Bu bedellere itiraz etmek mümkündür ama bunun da süreleri, masrafları ve prosedürleri vardır.”
Tüm bu hak ihlallerinin şikayet edilebileceğini kaydeden CİSST, “Adli destek mekanizmalarına başvurulabilir ve itiraz hakkı kullanılabilir. Yeter ki belirlenen süre zarfı içinde başvuru yapılmış olsun. İnfaz hakimliği, savcılıklar, barolar ve sivil toplum kuruluşları bu başvuru mekanizmalarının başında gelir” dedi.
CİSST, hak ihlallerine karşı infaz hakimlikleri, cumhuriyet savcılıkları, barolar ve sivil toplum kuruluşlarına başvuru yapılabileceğini hatırlatarak, başvuruların yasal süreler içinde gerçekleştirilmesinin önemine vurgu yaptı.
Videonun sonunda ise şu mesaj paylaşıldı: “Haklar vardır ama kendiliğinden işlemez.”
Dernek, mahpus haklarına ilişkin ayrıntılı bilgiye cisst.org.tr adresinden ulaşılabileceğini belirtti.
Bu gönderiyi Instagram’da gör
