ABD Başkanı Donald Trump’ın İran stratejisi, Basra Körfezi’ne Irak Savaşı’ndan bu yana görülmemiş bir askeri yığınak yapılmasıyla yeni bir dönemece girdi.
CNN’in emniyet ve istihbarat analisti John Miller’a göre, Trump’ın “havuç-sopa” taktiği olarak adlandırılan bu yaklaşımı, İran’ın nükleer heveslerini sona erdirmekle bölgenin ekonomik entegrasyonu arasında ince bir çizgide yürüyor.
Miller’ın analizine göre, Trump’ın stratejik hedefi göründüğünden daha basit ama radikal bir önermeye dayanıyor: Trump, İran’ın nükleer silahlar, kıtalararası füzeler ve farklı bölgelere dağılmış vekil güç ağlarından vazgeçmesini istiyor.
Karşılığında ise İran’a henüz sahip olmadığı neredeyse her şeyi -ekonomik refah, yaptırımların kalkması ve küresel meşruiyet- vaat ediyor.
Geçtiğimiz Haziran ayında nükleer tesislerin vurulması ve Hizbullah’ın ağır darbe alması, İran’ın elini zayıflatırken Trump’ın bu “müzakere masasını” kurmasını sağladı.
Trump, Salı günü yaptığı Birlik Konseyi konuşmasında, İran’ın nükleer silah edinmesini engellemenin amacını açıkladı. Ancak Tahran’ı savaşla tehdit etme stratejisinin tüm detaylarını paylaşmaktan kaçındı.
Trump, İran’ın “asla nükleer silaha sahip olmayacağı” yönünde gizli bir anlaşma duymadıklarını belirterek, diplomasiye öncelik verdiğini yineledi.
Miller’a göre, İran’ın nükleer bomba peşinde olmadığını açıkça ifade etmesi önemli. Beyaz Saray ise İran’dan spesifik taleplerini, kırmızı çizgilerini ya da hava saldırılarını tetikleyecek eşik noktalarını netleştirmedi. Miller, “Trump İran’dan şu anda sahip olduğu hiçbir şeyi bırakmasını istemiyor, ancak İran’ın sahip olmadığı hemen hemen her şeyi vermeye hazır” dedi.
CNN Analisti Miller, Trump’ın taleplerini üç ana başlıkta özetliyor: Birincisi, İran’ın nükleer silah programını yeniden inşa etmemesi; ikincisi, ABD istihbaratına göre İran’ın geliştirmekte olduğu kıtalararası balistik füze (ICBM) programının durdurulması; üçüncüsü ise İran Devrim Muhafızları’nın desteklediği terör ve isyancı grupların yeniden yapılandırılmaması.
Miller, “İran rejimi için nükleer silah, ICBM programı ve kırılmış vekil savaşçı ağları şu anda sahip olmadıkları unsurlar. Eğer bu tehditleri yeniden üretmemeyi kabul ederlerse, Trump ve müzakerecileri ekonomik yaptırımların kaldırılacağını, İran’ın uluslararası alanda dışlanmışlığının sona ereceğini ve rejim ile halk için büyüme fırsatlarının doğacağını ima ediyor” diye belirtti.
İran Dışişleri Bakanlığı ise Trump’ın Birlik Konseyi konuşmasında İran hakkında dile getirdiği iddiaları “büyük yalanlar” olarak nitelendirdi ve Beyaz Saray’ı “dezenformasyon kampanyası” yürütmekle suçladı.
Miller, İran’ın nükleer silah peşinde olmadığını iddia etse de, geçmişte uranyumu silah yapımına uygun seviyelere zenginleştirdiği biliniyor.
Trump’ın stratejisinin görünürdeki amacı, İran’a yönelik askeri tehditlerle birlikte ekonomik ve diplomatik teşvikler sunarak bölgedeki istikrarı sağlamak.
CNN analizcisi, “Trump’ın hedefi rejim değişikliği değil. Venezuela örneğinde olduğu gibi, rejim değişikliği çabalarının maliyeti ve başarısızlığı ortada. Trump, Ortadoğu’da kapsamlı bir reset peşinde. Zayıflatılmış bir İran’ın zamanla silah programlarını ve terör ağlarını yeniden kurması, sürekli yeni saldırılar gerektirecek ve bu da bitmeyen bir kısır döngü yaratacaktır” dedi.
Miller, İran ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın, ekonomik canlanmanın silahlanma ve terör finansmanına dönüşmesini engelleyecek doğrulama mekanizmalarını içermesi gerektiğini vurguladı.
Son olarak, İran rejiminin devrim ve dış müdahalelere karşı bağımsızlık üzerine kurulu olduğunu hatırlatan Miller, “İran, zenginlikten çok silahlanmayı tercih etti. Ancak ekonomik kriz ve halkın protestoları karşısında rejim, hayatta kalmak için daha esnek olabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Trump ve İran’ın dini lideri Ali Hamaney için kritik bir karar anının yaklaştığına dikkat çeken Miller, “ABD uzun süre bu kadar büyük askeri gücü bir bölgede tutamaz. Karar verme zamanı geldi. Hiçbir şey yapmamak seçenek değil” dedi.
