Marksist ve Leninist dünya görüşüne sunduğu katkılarla tanınan Dr. Hikmet Kıvılcımlı’nın ölümünün üzerinden 55 yıl geçti.
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, Türkiye komünist hareketinin teorik ve pratik önderlerinden Dr. Hikmet Kıvılcımlı’yı ölüm yıldönümü nedeniyle sosyal medya hesabından yayımladığı mesajla andı.
Tülay Hatimoğulları, Dr. Hikmet Kıvılcımlı’nın bu toprakların kadim tarihini ve toplumsal yapısını Marksist bir perspektifle ele aldığını belirtti. Kıvılcımlı’nın yaklaşımının Türkiye toplumunun özgünlüklerini dikkate aldığını vurguladı.
Tülay Hatimoğulları, “Türkiye toplumunun özgünlüklerini dikkate alan yaklaşımıyla, sosyalizmin evrensel düşüncesini bu toprakların tarihsel ve toplumsal gerçekliğiyle buluşturdu. Düşünce dünyası, toplumsal dönüşüme dair özgün yorumları ve yaşamı boyunca sürdürdüğü mücadeleyle Türkiye sosyalist hareketine önemli katkılar sundu. Mücadelesi ve ardında bıraktığı teorik miras, bugün bizlere rehberlik etmeye devam ediyor.” ifadelerini kullandı.
Türkiye komünist hareketinin teorik ve pratik önderlerinden Dr. Hikmet Kıvılcımlı’yı, aramızdan ayrılışının 55. yılında saygı ve minnetle anıyorum.
Kıvılcımlı, bu toprakların kadim tarihini ve toplumsal yapısını Marksist bir perspektifle ele aldı. Türkiye toplumunun özgünlüklerini dikkate alan yaklaşımıyla, sosyalizmin evrensel düşüncesini bu toprakların tarihsel ve toplumsal gerçekliğiyle buluşturdu.
Düşünce dünyası, toplumsal dönüşüme dair özgün yorumları ve yaşamı boyunca sürdürdüğü mücadeleyle Türkiye sosyalist hareketine önemli katkılar sundu.
Mücadelesi ve ardında bıraktığı teorik miras, bugün bizlere rehberlik etmeye devam ediyor.
— Tülay Hatimoğulları (@TulayHatim) October 11, 2026
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan da şu mesajı paylaştı:
“Dr. Hikmet Kıvılcımlı’yı, aramızdan ayrılışının 55. yılında saygı ve minnetle anıyorum.
Kıvılcımlı, Türkiye devrimci hareketinin önemli teorisyenlerinden ve düşüncesini mücadeleyle buluşturan bir eylem insanıydı. Bu toprakların tarihini kendi özgünlükleri içinde ele alırken, Kürt meselesini sosyalist hareketin gündemine taşıyan öncü isimlerden biri oldu.
Kıvılcımlı’nın mirası, bu topraklarda barışın, eşitliğin ve özgürlüğün ortak mücadeleyle mümkün olacağını bizlere hatırlatıyor. Kürt halkının özgürlük mücadelesi ile Türkiye işçi ve emekçilerinin mücadelesini birbirinden ayrı düşünmeyen yaklaşımı, bugün de bizlere yol göstermeye devam ediyor.”
Dr. Hikmet Kıvılcımlı’yı, aramızdan ayrılışının 55. yılında saygı ve minnetle anıyorum.
Kıvılcımlı, Türkiye devrimci hareketinin önemli teorisyenlerinden ve düşüncesini mücadeleyle buluşturan bir eylem insanıydı. Bu toprakların tarihini kendi özgünlükleri içinde ele alırken, Kürt meselesini sosyalist hareketin gündemine taşıyan öncü isimlerden biri oldu.
Kıvılcımlı’nın mirası, bu topraklarda barışın, eşitliğin ve özgürlüğün ortak mücadeleyle mümkün olacağını bizlere hatırlatıyor. Kürt halkının özgürlük mücadelesi ile Türkiye işçi ve emekçilerinin mücadelesini birbirinden ayrı düşünmeyen yaklaşımı, bugün de bizlere yol göstermeye devam ediyor.
— Tuncer BAKIRHAN (@tuncerbakirhan) October 11, 2026
Hikmet Kıvılcımlı mezarı başında anıldı
Sosyalist Dayanışma Platformu (SODAP), Dr. Hikmet Kıvılcımlı’yı ölümünün 55’inci yılında İstanbul Silivrikapı Mezarlığı’nda bulunan mezarının başında andı. Anmaya, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İstanbul Milletvekili ve SODAP Sözcüsü Kezban Konukçu’nun da aralarında bulunduğu siyasi parti temsilcileri katıldı. Pankartların açıldığı, sloganların atıldığı anmada konuşan Kezban Konukçu, Kıvılcımlı’dan öğrenilmesi gereken önemli noktalardan birinin direnişçi kişiliği olduğunu vurgulayarak, “Bu nedenle sürece sahip çıkalım ve sosyalist ideolojiyi geliştirmek için hep beraber örgütlenelim” dedi.
‘Devrimci hareketin önemli önderi’
Hikmet Kıvılcımlı’nin, Türkiye devrimci hareketinin önemli önderlerinden olduğunu söyleyen Kezban Konukçu, “Mezarı başında, onun bize bıraktığı mirasla ilgili birkaç şey söylemek gerekir. Hikmet Kıvılcımlı daha 30’lu yaşlarının başında ‘Yol’ adlı kitabını yazarak o dönemde Türkiye devriminin stratejisini çizerek yol açmaya çalışmıştır. Onun yol açma, yeni bir yol inşa etme gayreti, bir açıdan da baktığımızda cesareti mutlaka bizlerde de olmalı çünkü öyle bir dönemdeyiz. Sosyalist ideolojinin tekrar yapılandırılması, ezilenler ve emekçiler için bir kurtuluş ideolojisi haline getirilmesi için bizim de daha cesur olmamız gerekiyor” dedi.
‘Süreci sahiplenip, sosyalist ideolojiyi geliştirelim’
Kezban Konukçu, Kıvılcımlı’nın, aynı zamanda kendi teorisini, ideolojisini oluştururken kendi coğrafyasının özgünlüğüne de son derece dikkat ettiğini hatırlatarak, “Kıvılcımlı’nın mezarı başında bir kere daha ifade edelim: Görevler bizi bekliyor. Faşizme karşı hep birlikte mücadeleyi yükseltmek, bu soyguncu ve vurguncu iktidardan kurtulabilmek için demokrasi mücadelesini büyütelim, sürece sahip çıkalım ve sosyalist ideolojiyi geliştirmek için hep beraber örgütlenelim” diye konuştu.
DEM Parti İstanbul İl Eşbaşkanı Arife Çınar ise Hikmet Kıvılcımlı’nın mücadelesine dikkat çekerek, “Hikmet Kıvılcımlı’nın ve tüm devrimcilerin düşüncelerini büyüten bir yerden yan yana durmalıyız ve toplumsal örgütlülüğü büyütmeliyiz” ifadesini kullandı.
Dr. Hikmet Kıvılcımlı kimdir?
Marksist düşüncenin kuramsal ve tarihsel gelişimi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Kıvılcımlı yüksek öğrenimini İstanbul Tıp Fakültesinde tamamladı. 1920’lerin başında Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyesi olan Kıvılcımlı ilk yazılarını Aydınlık Gazetesinde yazmaya başladı. Türk Solu, Sosyalist ve Ant, makalelerinin yayınlandığı diğer dergiler.
Kıvılcımlı hayatı boyunca bir çok kez hapis cezasına ve işkenceye maruz kaldı. İlk olarak 1925’de İstiklal Mahkemelerince yargılandı. 1938 yılında Nazım Hikmet’le beraber yargılandıkları Donanma Davası sonucunda 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1954’da Vatan Partisi’ni, 1968’de İşsizlik ve Pahalılıkla Savaş Derneği’ni kurdu.
Yaptığı bir çok Marx, Engels ve Lenin çevirilerini 1965 yılında kurduğu Tarihsel Maddecilik Yayınları’ndan yayımladı.
12 Mart 1971 darbesinde ağır hasta olduğu için arandığı halde yurtdışına çıkmak zorunda kaldı. 11 Ekim 1971’de Belgrad’da öldü.
Aralarında Bilimsel Sosyalizmin Doğuşu, Türkiye İşçi Sınıfının Sosyal Varlığı, Dinin Türk Toplumuna Etkileri, Metafizik Sosyolojiler, Marksizm Kalpazanları Kimlerdir?, 27 Mayıs ve Yön Hareketinin Sınıfsal Eleştirisi kitapları da olan Dr. Hikmet Kıvılcımlı’nın Bütün Eserleri dizisi 2008’de Sosyal İnsan Yayınları tarafından yayınlandı.
