Şii Koordinasyon Çerçevesi, dün akşam üyelerinin çoğunluğunun oyuyla Zeydi’yi yeni hükümeti kurmak üzere aday olarak seçti.
Koordinasyon Çerçevesi tarafından yapılan açıklamada, “Aday isimlerin değerlendirilmesinin ardından, parlamentodaki en büyük blok olan Koordinasyon Çerçevesi’nin adayı olarak Ali el-Zeydi’nin başbakanlık görevini üstlenmek ve yeni hükümeti kurmak üzere seçilmesine karar verilmiştir” denildi.
Sudani’den destek
Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, hükümeti kurmakla görevlendirilen Ali ez-Zeydi’ye görevinde destek vereceğini belirtti. Irak Başbakanlık Basın Ofisi’nden yapılan yazılı açıklamaya göre Sudani ve Zeydi bir araya geldi. Görüşmede ülke ve bölgedeki genel gelişmeler ele alındı. Taraflar, tüm ulusal siyasi güçler arasında birlik ve dayanışmanın güçlendirilmesi, sorumluluk ve ortaklık ruhuyla hareket edilmesi gerektiğini kaydetti.
Aylar süren krizin ardından yeni aday
Irak’ta Kasım 2025’te parlamento seçimi yapıldı. Ancak hala yeni hükümet kurulabilmiş değil. Hükümetin kurulabilmesi için Cumhurbaşkanlığı seçiminin yapılması gerekiyordu, aylarca süren krizin ardından 11 Nisan’da yapılan seçimde KYB’nin adayı Nizar Amedi cumhurbaşkanı seçildi. Şimdi gözler kurulacak hükümette.
Amedi’nin hükümeti kurma görevini parlamentoda en fazla üyesi bulunan partiye verdi. Bu da mevcut başbakan Muhammed Şiya Sudani’nin partisinin görevlendirilmesi anlamına geliyor. Ancak daha önce Sudani, başbakanlığa aday olmayacağını, Nuri el-Maliki’nin adaylığını destekleyeceğini duyurmuştu. Bu, aynı zamanda parlamentoda grupları bulunan Şii partilerin oluşturduğu Şii Koordinasyon Çerçevesi’nin ortak kararıydı.
Maliki’nin adaylığı ise Irak’ta yeni bir krizi tetikledi. ABD, Maliki’yi İran yanlısı olarak değerlendirdi ve adaylığına açıkça karşı çıktı.
ABD ile yaşanan krizin ardından Şii Koordinasyon Çerçevesi yeni bir aday belirlemek için son bir haftada arayışlarını sürdürüyordu. Mevcut Irak Başbakanı Muhammed Şiya Sudani, Şii Koordinasyon Çerçevesi’nin başbakan adayı konusunda mutabakata vardığını duyurdu. Sudani, “Nuri El Maliki ile birlikte, oybirliği sağlanamadığı için, Irak Başbakanlığı için atanacak bir isim önerme görevi bize verildi. Ali Zeydi’nin Irak Başbakanı olarak aday gösterilmesi, ben ve Nuri El Maliki arasındaki anlaşmayla gerçekleşti” dedi.
Koordinasyon Çerçevesi Medya Ofisi’nden yapılan açıklamada ise, bugün Bağdat’ta yapılan toplantıya dikkat çekilerek, “Koordinasyon Çerçevesi’nin, Kanun Devleti Koalisyonu lideri Nuri el-Maliki ile İmar ve Kalkınma Koalisyonu lideri Muhammed Şiya es-Sudani’nin, bir sonraki hükümeti kurma ve başbakanlık adaylığından feragat ederek sergiledikleri tarihi ve sorumlu duruşlarını takdirle karşıladığı” ve “Aday isimlerinin değerlendirilmesinin ardından, Temsilciler Meclisi’ndeki en büyük grup sıfatıyla Koordinasyon Çerçevesi bloğunun, Başbakanlık görevini üstlenmesi ve bir sonraki hükümeti kurması için Ali ez-Zeydi’yi aday olarak seçtiği” belirtildi.
ABD’nin yaptırım listesindeydi
Zeydi’nin daha önce yönetim kurulu başkanlığını yaptığı banka ile ilgili dikkat çekici bir gelişme yaşanmıştı. Dönemin ABD Hazine Bakanlığı’nın Yaptırımlardan Sorumlu üst düzey yetkilisi Brian Nelson’ın 2024’ün Ocak ayı sonlarında Irak’a yaptığı ziyaretin ardından Irak Merkez Bankası bazı bankalara yönelik kararlar almıştı. Buna göre, dolandırıcılığı, kara para aklamayı ve ABD dolarının diğer yasadışı kullanımlarını azaltmak amacıyla sekiz yerel bankanın ABD doları işlemlerine katılması yasaklanmıştı.
Irak Merkez Bankası’nın ABD’nin talebiyle aldığı bu kararda, İran’a yasadışı şekilde döviz aktarılması iddiası etkili olmuştu. ABD doları işlemlerine katılması yasaklanan bankalar arasında El Janoob İslami Yatırım ve Finans Bankası da yer alıyordu.
Siyasi analist Hamza Haddad ise Zeydi’nin medya ve finans alanındaki gücünün, kamuoyu ve siyaset üzerinde etkili olmasını sağlayabileceğini belirtti. Haddad ayrıca bu adaylığın, Koordinasyon Çerçevesi’nin anayasal sürelere bağlı kalma iddiasını da güçlendirdiğini ifade etti.
Ali Zeydi kimdir?
1983 veya 1986 doğumlu olduğu belirtilen Ali Falih Kazım Zeydi’nin hukukçu ve finans uzmanı olduğu, bankacılık alanında iş yaptığı bildiriliyor. Zeydi, hukuk, finans ve bankacılık alanlarında lisans, finans ve bankacılık alanında ise yüksek lisans derecesine sahip.
Bağdat’ta özel bir üniversitenin yönetim kurulu başkanı olan Zeydi, geçmişte El Janoob İslami Yatırım ve Finans Bankası’nın yönetim kurulu başkanlığını üstlenmişti. Halihazırda ise Ulusal Holding Şirketi, El-Şaap Üniversitesi ve İştar Tıp Enstitüsü’nün Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yaptığı belirtiliyor.
Bugüne kadar aktif siyasette yer almayan Zeydi’nin aynı zamanda Irak Barolar Birliği üyesi olduğu biliniyor. İş insanı ve bankacı kimliğiyle tanınan, aynı zamanda Dijlah TV’nin sahibi olan Zeydi, siyasi çevrelerde geniş bir tanınırlığa sahip değil. Daha önce herhangi bir devlet görevinde bulunmaması da dikkat çekiyor.
