İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi, kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen ve TBMM gündemine getirilmesi planlanan düzenlemelere ilişkin baro binasında basın açıklaması gerçekleştirdi.
Açıklamada nafaka hakkı, boşanma süreçleri, aile arabuluculuğu ve LGBTİ+’lara yönelik düzenlemeler ele alındı.
Düzenlemelerin “torba yasa” yöntemiyle Meclis gündemine getirilmesine karşı çıkılarak, “Önemle ve öncelikle vurgulamak isteriz ki, birden fazla kanun değişikliğinin aynı yargı paketine sıkıştırılarak toplum için anlaşılmaz kılındığı, baroların ve tüm ilgililerin yasama süreçlerinden dışlandığı bu ‘torba yasa’ mantığını reddediyoruz” denildi.
Açıklamada kadınların ekonomik ve sosyal eşitsizliklere karşı karşıya kaldığı belirtilerek şu değerlendirme yapıldı:
“Kadına yönelik erkek şiddetinin ve kadın cinayetlerinin önlenmediği, koruyucu tedbirlerin etkin uygulanmadığı, cinsiyetçi yargı uygulamalarının rutinleştiği, kadın yoksulluğunun derinleştiği, kadınların istihdama, sosyal güvenceye ve ekonomik kaynaklara erişimde hala ciddi eşitsizliklerle karşı karşıya kaldığı bir ülkede bu torba yasaların yarattığı tehlikenin bilincindeyiz. Medeni Kanun’dan ve 6284 sayılı Kanun’dan doğan hakların sürekli biçimde tartışma konusu haline getirilmesinin erkek egemen sistemi güçlendirdiğini, şiddete karşı kadınları seçeneksiz hissettirdiğini ve çaresizliğe sürüklediğini biliyoruz.”
‘Nafaka bir ayrıcalık değil’
Nafaka hakkına ilişkin tartışmalara değinilen açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
“Yıllardır nafaka hakkı üzerinden yürütülen tartışmalarda kadınların evlilik içinde üstlendiği görünmeyen emek, bakım yükü, ekonomik şiddet ve boşanma sonrasında karşı karşıya kaldıkları yoksullaşma gerçeği göz ardı ediliyor. Nafakanın bir ayrıcalık değil; boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek eş için öngörülmüş temel bir hukuki güvence olduğunu bir kez daha hatırlatıyoruz. Anayasa Mahkemesi’nin Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasına ilişkin ‘süresiz olarak’ ibaresini iptal eden son hukuka aykırı kararının ardından, kadınların ekonomik güvencelerine yönelik tartışmalar yeni bir aşamaya taşındı. Erkek egemen sistemde kadınların yaşam koşullarını belirleyen yapısal eşitsizlikler sabitken nafaka hakkının sınırlandırılmasına yönelik girişimler kadınları ekonomik şiddet karşısında daha da güvencesiz bırakma tehlikesi taşıyor.”
Aile arabuluculuğu eleştirisi
İstanbul Sözleşmesi ve 6284 Sayılı Kanun’a atıf yapılan açıklamada, aile arabuluculuğu düzenlemesine ilişkin şu değerlendirme yer aldı:
“İstanbul Sözleşmesi ve 6284 Sayılı Kanun kadınların şiddet failleriyle müzakereye zorlanmasını açıkça yasakladığı halde bugün torba yasalarla ‘aile arabuluculuğu’ gündeme getirilmektedir. Boşanmanın hızlandırılması bahanesiyle bu düzenlemeye meşruiyet zemini arayan yetkililer, bugüne dek yapısal çözüm önerilerini hiçbir biçimde dikkate almamıştır. Kadınlar boşanmak istediği için ölümle tehdit edilirken, medeni haklarını talep ettiği için erkek şiddetine maruz kalırken, şiddet sarmalı içinde tüm alacaklarından vazgeçmeye zorlanırken ve adliye önlerinde bile devlet yaşam hakkını koruyamazken kadınlara mahkemelerin değil arabuluculuk ofislerinin yolunun gösterilmesi kabul edilemez niteliktedir. Taraflar arasındaki güç ilişkisinin eşit olmadığı, ekonomik, psikolojik ve fiziksel şiddetin çoğu zaman görünmez biçimlerde sürdüğü evlilikler söz konusuyken kadınların adalete erişimini güçlendirmeyen, aksine onları baskı altında uzlaşmaya zorlayabilecek hiçbir mekanizmanın çözüm olarak sunulmasını kabul etmiyoruz. Esas mesele salt ‘boşanmanın hızlandırılması’ değil; kadınların boşandıktan sonra eşit, güvenli ve insan onuruna yaraşır bir yaşam kurabilmeleri için gerekli sosyal politikaların hayata geçirilmesidir.”
‘LGBTİ+ların varoluşu kriminalize ediliyor’
Yargı Paketi taslağında yer alan LGBTİ+ düzenlemeleri de eleştirildi.
Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
“Gündeme gelen 12. Yargı Paketi taslağı yalnızca kadınların kazanılmış haklarını gasp etmekle kalmamıştır. LGBTİ+ların kimliği, varoluşu, ifade hürriyeti ve örgütlenme özgürlüğü, ‘doğuştan gelen biyolojik cinsiyete ve genel ahlaka aykırılık’ gibi kavramlarla kriminalize edilmektedir. Cinsiyet uyum sürecine başlama yaşı 25’e çıkarılırken, çocuk sahibi olan transların sürece başlamasına izin verilmemiştir; daha önce Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği ‘üreme yeteneğinden yoksun olma’ hükmü uyum süreci için ön şarta dönüştürülmektedir; sürecin sağlık kurumları nezdindeki şartları zorlaştırılmaktadır.
Transların sağlık ve yaşam haklarına ilişkin düzenlemelerin de eleştirildiği açıklamada, şu vurgu yapıldı:
“Toplumsal cinsiyet kavramını yasaklayanların bugün LGBTİ+ları hedef göstererek gündeme getirdiği nefret yasalarına karşı mücadeleye devam edeceğimizi bir kez daha ilan ediyoruz. Devletin görevi kadınların ve LGBTİ+ların haklarını tartışmaya açmak değil; şiddeti önlemek, yaşam hakkını, ekonomik bağımsızlığı ve eşit yurttaşlık hakkını güvence altına almaktır.”
‘Haklar üzerinde pazarlık yapılmasına asla izin vermeyeceğiz’
Açıklama, kadın ve LGBTİ+ haklarına yönelik düzenlemelere karşı mücadele çağrısıyla sona erdi. Metinde şu ifadeler yer aldı:
“Bizler, Türkiye’nin dört bir yanındaki baroların Kadın Hakları Merkezleri olarak; kadınların kazanılmış haklarını geriye götürecek, LGBTİ+lara karşı nefreti yasalaştıracak, Medeni Kanun’un eşitlikçi hükümlerini zayıflatacak, nafaka hakkını sınırlandıracak, aile arabuluculuğu adı altında kadınları şiddet failleriyle müzakereye zorlayacak hiçbir düzenlemeyi kabul etmeyeceğimizi kamuoyuna duyuruyoruz. 12. Yargı Paketi kapsamında gündeme getirilen tüm düzenlemeleri yakından takip ediyor; Anayasa’nın eşitlik ilkesine ve uluslararası insan hakları yükümlülüklerine aykırı her girişimin karşısında duracağımızı bir kez daha ilan ediyoruz.
Torba yasalarla kadınların ve LGBTİ+ların yaşamları, hakları ve özgürlükleri üzerinde pazarlık yapılmasına asla izin vermeyeceğiz!
Kadın mücadelesiyle kazandığımız medeni haklarımızı tartışmaya açtırmayacağız!
Eşitlikten asla geri adım atmayacağız!
Nefret yasalarına karşı durmaya devam edeceğiz!
Mücadeleden vazgeçmeyeceğiz!”
