Jina Mahsa Emînî’nin 16 Eylül 2022’de gözaltında hayatını kaybetmesinin dördüncü yıldönümünde İran’ın Kürt bölgesi Rojhilat’ta genel grev çağrısı karşılık buldu.
Rojhilat’ın farklı kentlerinde esnaf ve çarşıların kepenk kapattığı bildirilirken, özellikle Jina’nın memleketi Saqiz’de yoğun güvenlik önlemleri alındı.
Rojhilat Kürt Siyasi Güçleri İttifakı, 16 Eylül için daha önce esnaf, pazar çalışanları ve farklı toplumsal kesimlere genel grev çağrısı yapmıştı. Çağrıda 16 Eylül’de işyerlerinin ve pazarların kapatılması istenmişti.
Kepenkler kapandı
İran kaynaklarına göre Saqiz başta olmak üzere Kürt kentlerinin bir bölümünde esnaf greve katıldı. İran International, Saqiz, Divandere ve diğer bazı kentlerden dükkanların kapalı olduğunu gösteren görüntülerin ulaştığını aktardı.
Saqiz’deki grev, Jina Emînî’nin ölüm yıldönümünde kentte gerçekleşen üçüncü yıl anmasının ardından bu yıl da sürdürülen bir eylem olarak öne çıktı.
Saqiz’de Aichi Mezarlığı çevresinde yoğun güvenlik
Jina Emînî’nin mezarının bulunduğu Aichi Mezarlığı’na giden yolların yıldönümü öncesinde güvenlik güçleri tarafından kontrol altına alındığı bildirildi.
Kurdpa, Çarağveys Barajı’ndan üçüncü yıl üst üste su bırakılarak mezarlığa ulaşan bazı tali yolların kullanılamaz hale getirildiğini aktardı. Ana güzergâhlarda ise güvenlik ve askeri güçlerin konuşlandırıldığı belirtildi. Mezarlık çevresine yeni güvenlik kameralarının yerleştirilmesi için direkler kurulduğu da bildirildi.
İran International da yıldönümü öncesinde Saqiz ve Senendec başta olmak üzere Rojhilat kentlerinde askeri ve güvenlik güçlerinin yoğun biçimde konuşlandırıldığını aktardı.
Jina’nın mezarı ziyaret edildi
Tüm güvenlik önlemlerine rağmen Jina Emînî’nin Aichi Mezarlığı’ndaki mezarı ziyaret edildi. ANF’nin Farsça servisinin aktardığı görüntülü haberde, bir grup aktivistin Jina’nın mezarını ziyaret ettiği ve onun anısına mesajlar verdiği belirtildi.
Aktivistler, mezarlığın girişinde Jina Emînî’nin adının ve “Jin, jiyan, azadî” yazısının yer aldığı beyaz balonlar uçurdu.
Aktivistler, Jina Emînî’yi unutmayacaklarını belirterek, ölüm yıl dönümünde sembolik anmaya katılma çağrısı yaptı. Beyaz balonların, Jina Emînî’nin ve “Jin, jiyan, azadî” direnişinde yaşamını yitirenlerin anısını yaşatmak için uçurulduğu belirtildi.
Mezar ziyaretini paylaşan bir başka aktivist ise Jina Emînî’nin hikayesinin anlatılmaya devam ettiğini belirterek, onun sesinin özgürlük, onur ve adalete inananların arasında yaşamaya devam ettiğini söyledi. Aktivist, Jina’nın anısının umut ve cesaret sembolü olarak varlığını sürdüreceğini ifade etti.
Üniversite öğrencilerine de beyaz balon çağrısı
Beyaz balon kampanyası Saqiz ile sınırlı kalmadı.
İsfahan Üniversitesi girişindeki bir üst geçide Jina Emînî için bir anma pankartı asıldığı ve üniversite öğrencilerine Jina Emînî ile protestolarda hayatını kaybedenlerin adlarının yazılı olduğu beyaz balonları gökyüzüne bırakma çağrısı yapıldığı bildirildi. Çağrının İsfahan Üniversitesi öğrencilerinin yanı sıra İran’daki diğer üniversitelerdeki öğrencilere de yöneltildiği aktarıldı.
Grev çağrısı öncesi gözaltılar
Genel grev öncesinde güvenlik güçlerinin farklı kentlerde gözaltılara başladığı bildirildi.
Hengaw, Uşnuye’de (Şino) 15 Eylül sabahı en az beş kişinin evlerine düzenlenen baskınlarla gözaltına alındığını bildirdi. Hengaw, gözaltıların grevin engellenmesi amacıyla esnaf ve halk üzerinde baskı oluşturma çerçevesinde gerçekleştiğini aktardı.
Senendec’de ise çevre ve sivil toplum aktivistleri Celal Hodamuradi ve Muhsin Hüseyinpenahi, grev çağrısıyla bağlantılı olarak gözaltına alındı. Hengaw’a göre iki isim, grevlere katılmayacaklarına dair yazılı taahhüt vermeleri amacıyla Emniyet Müdürlüğü’ne çağrılmıştı.
Dört Kürt siyasi tutukludan açlık grevi
Grev yalnızca sokak ve işyerleriyle sınırlı kalmadı.
Kürdistan İnsan Hakları Ağı’nın aktardığına göre Zeynep Celaliyan, Verişe Muradi, Sekine Perwane ve Matlub Ahmediyan isimli dört Kürt siyasi tutuklu, 16 Eylül’de Kürdistan’daki genel grev çağrısına destek amacıyla açlık grevine başlayacaklarını açıkladı.
Dört tutuklu, açlık grevini grev çağrısıyla dayanışmanın bir biçimi olarak tanımladı.
Jina Emînî’nin ölümü
22 yaşındaki Kürt kadın Jina Emînî, 13 Eylül 2022’de kardeşiyle birlikte Tahran’dayken İran’ın “ahlak polisi” olarak bilinen İrşad Devriyeleri tarafından gözaltına alındı. Emînî, zorunlu örtünme kurallarına uymadığı gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra hastaneye kaldırıldı ve 16 Eylül’de yaşamını yitirdi. Ailesi, Jina’nın gözaltına alınmadan önce herhangi bir sağlık sorunu olmadığını belirterek ölümünden güvenlik güçlerini sorumlu tuttu.
Jina Emînî’nin ölümü Rojhilat’ın Saqız kentinden başlayarak İran geneline yayılan protestoların fitilini ateşledi. 17 Eylül’de Saqız’daki cenaze töreninde “Jin, jiyan, azadî” sloganı yükselirken, kadınların öncülüğündeki eylemler kısa sürede İran’ın birçok kentine yayıldı.
Aradan geçen dört yılda “Jin, jiyan, azadî” sloganı İran sınırlarını aşarak dünyanın farklı yerlerindeki kadın ve özgürlük mücadelelerinin de sembollerinden biri haline geldi.
