araguay’da ülkenin en büyük müşteri tabanına sahip bankalarından Ueno’yla ilgili mali kriz, Devlet Başkanı Santiago Pena’nın siyasi geleceğini tartışmaya açtı. Milyonlarca müşterinin hesaplarına erişemediği bankacılık krizinin ardından 47 yaşındaki sağcı lider hakkında azil süreci başlatıldı. Pena, perşembe günü yaptığı açıklamada devlet başkanlığı görevinden ayrılma kararı aldığını duyurdu.
Pena, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Şayet bir an olsun halkımı hayal kırıklığına uğrattıysam özür dilemek istiyorum. Ülkemizin istikrarını, toplumsal barışı ve demokratik kurumlarımızı koruma gerekliliğini gözeterek devlet başkanlığı görevimden istifa etme kararı aldım.”
Ancak Kongre’de yeterli toplantı sayısının sağlanamaması nedeniyle Pena’nın istifası karara bağlanamadı. Hakkındaki azil süreci Senato’da devam eden Pena’nın açıklaması, yaklaşık 7 milyon kişinin yaşadığı Güney Amerika ülkesinde siyasi belirsizliği daha da artırdı.
Bankacılık krizinin merkezinde, 2021 yılında kurulan ve kısa sürede milyonlarca müşteriye ulaşan dijital banka Ueno bulunuyor. Bankanın mali yapısına ve siyasi bağlantılarına ilişkin soruşturmalar, ödeme güçlüğüyle birleşerek Paraguay’ı ekonomik ve siyasi açıdan zor bir sürece sürükledi.
Reuters’ın haberine göre Ueno, haziran ayı itibarıyla 6,5 milyon nüfuslu Paraguay’da yaklaşık 3 milyon müşteriye hizmet veriyordu. Banka, devlet kurumları ve emeklilik kuruluşlarından aktarılan kaynaklar da dahil olmak üzere yaklaşık 850 milyon dolarlık kamu fonunu yönetiyordu.
Ueno Bank nasıl büyüdü, kriz nasıl başladı?
Küçük ölçekli bir finans teknolojisi şirketi olarak faaliyetlerine başlayan Ueno, dijital bankacılık modeliyle kısa sürede geniş bir müşteri kitlesine ulaştı. Nubank, Monzo ve Revolut gibi dijital bankacılık kuruluşlarına benzetilen banka, geleneksel bankacılık hizmetlerine erişimi sınırlı olan kesimlere dijital ödeme, tasarruf ve diğer finansal hizmetleri sundu.
Ueno’nun hızlı büyümesi, son aylarda düzenleyici kurumların incelemelerine konu oldu. Özellikle bankanın hakim hissedarı Grupo Vázquez ile bağlantılı şirketlere yüksek miktarda kredi kullandırılması, soruşturmaların önemli başlıklarından biri haline geldi.
Paraguay Merkez Bankası, Ueno’nun asgari ödeme gücü şartlarını ihlal ettiğini belirleyerek bankaya müdahale etti. Banka, tasfiye öncesinde uygulanan en kapsamlı denetim ve çözüm süreçlerinden birine alındı. Bu süreçte milyonlarca müşteri hesaplarına geçici olarak erişemedi.
Santiago Pena’nın Grupo Vázquez bağlantısı tartışma yarattı
2023 yılında seçilerek göreve gelen ekonomist Santiago Pena, geçmişte Grupo Vázquez’de hissedarlık yapması nedeniyle eleştirilerin odağına yerleşti. Pena, Mart 2025’e kadar şirkette hissesi bulunduğunu, ancak bu tarihte paylarını sattığını açıkladı. Ueno yönetimi ise Pena’nın bankada doğrudan hissedarlık veya yatırım ilişkisinin bulunmadığını belirtti.
Muhalefet milletvekilleri, devlet başkanını çıkar çatışması, emeklilik fonlarının usulsüz kullanılması ve kurumsal denetimin engellenmesiyle suçladı. Pena ise usulsüz bir ilişki içinde olduğu yönündeki suçlamaları reddetti. Bankacılık krizinin başlangıçta düzenleyici kurumlarla ilgili bir sorun olduğunu, ancak daha sonra siyasi krize dönüştürüldüğünü belirten Pena, konunun mahkemelerde ele alınması gerektiğini ifade etti.
Savcılar perşembe günü yaptıkları açıklamada, Pena’nın da Ueno’nun çöküşüne ilişkin soruşturma kapsamında incelendiğini bildirdi. Bununla birlikte devlet başkanı henüz ifade vermek üzere sorgulanmadı. Soruşturma kapsamında bu hafta banka yöneticilerinden sekizi hakkında da yakalama kararı çıkarıldı.
Merkez Bankası’nın denetimi de soruşturuluyor
Ueno krizinde tartışmalar yalnızca bankanın mali yapısı ve siyasi bağlantılarıyla sınırlı kalmadı. Düzenleyici kurumların bankayı yeterince denetleyip denetlemediği de soruşturmanın önemli başlıklarından biri haline geldi.
Bu tartışmaların odağında, geçmişte Ueno’da yöneticilik yapan Paraguay Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo bulunuyor. Carvallo, Merkez Bankası’nın Ueno’ya müdahale etmesinin ardından salı günü görevinden istifa etti.
Merkez Bankası, Carvallo’nun Ueno’yla ilgili tüm kararlardan çekildiğini belirterek çıkar çatışması suçlamalarını reddetti. Ancak bankaya yönelik denetim soruşturmasının ayrıntılarının ortaya çıkmasıyla birlikte milletvekilleri, bankacılık sektörü temsilcileri ve muhalefet, düzenleyici kurumların denetim sorumluluklarını yerine getirip getirmediğini sorgulamaya başladı.
Milyonlarca müşteri hesaplarına erişemedi
Paraguay Merkez Bankası, Ueno müşterilerinin hesaplarını diğer finans kuruluşlarına aktarmak için çalışma başlattı. Ancak hesapların aktarılması süreci bankacılık sisteminde aksamalara neden oldu. Bazı bankacılık uygulamalarında da kesintiler yaşandı.
Ueno müşterileri hesaplarına erişemezken tasarruflarına ulaşmak isteyen çok sayıda kişi banka şubelerinin önünde toplandı. Bankadan emekli maaşı alan vatandaşların da hesaplarına erişememesi, krizin toplumsal etkisini artırdı.
Bunun üzerine yetkililer, mevduatların güvence altına alınması ve kamu kaynaklarının korunması için harekete geçti. Devlet Başkanı Pena da krizden etkilenen mevduat sahiplerine yapılacak ödemelerin hızlandırılmasını sağlayacak bir yasayı onayladı.
Ueno krizi Paraguay ekonomisini nasıl etkileyecek?
Paraguaylı yetkililer, yaşanan krizin Ueno Bank’la sınırlı olduğunu ve ülkenin genel bankacılık sisteminde yapısal bir zayıflığa işaret etmediğini belirtiyor.
Ueno, 2026 yılında yayımladığı açıklamada kalkınma kuruluşları, uluslararası fonlar ve sermaye piyasalarından yaklaşık 510 milyon dolarlık finansman sağladığını bildirmişti. Bu finansman kaynakları arasında, JPMorgan ve Bank of America’nın öncülük ettiği ve Wall Street’te gerçekleştirilen 350 milyon dolarlık tahvil ihracı da bulunuyordu.
Yatırım yapılabilir kredi notlarına sahip Paraguay, Güney Amerika’nın ekonomik açıdan daha istikrarlı ülkelerinden biri olarak değerlendiriliyordu. Ancak Ueno’nun mali yapısına ilişkin soruşturmalar, kamu kaynaklarının kullanımı, siyasi bağlantılar ve düzenleyici kurumların denetim sorumlulukları, ülkenin finansal güvenilirliğini tartışmaya açtı.
Bankacılık krizinin Paraguay’ın uluslararası yatırımcılar nezdindeki itibarını uzun vadede etkileyip etkilemeyeceği ise belirsizliğini koruyor. Ueno’daki gelişmelerin yalnızca bankanın müşterileri ve mali yapısıyla sınırlı kalmayıp devlet kurumlarının işleyişine ve ülkenin siyasi istikrarına uzanması, krizin etkilerini daha geniş bir alana taşıyor.
