BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in görev süresinin 31 Aralık 2026’da sona erecek olması nedeniyle yeni genel sekreterin belirlenmesine yönelik seçim süreci devam ediyor. Türkiye’nin adayı, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu, BM Güvenlik Konseyi’nde gerçekleştirilen son eğilim yoklamasında beklediği desteği alamadı.
Türkiye’nin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği için aday gösterdiği Feridun Sinirlioğlu, Güvenlik Konseyi’nde yapılan gayriresmî eğilim yoklamasında 5 olumlu, 10 olumsuz oy aldı. Veto yetkisine sahip 5 daimi üyeden 4’ünün Sinirlioğlu’na karşı oy kullanması adaylığının önündeki önemli engel oldu. Kosta Rika’nın adayı Rebeca Grynspan ise 10 olumlu oyla yarışta ilk sırada yer aldı.
New York’ta yapılan dokuzuncu gayriresmî eğilim yoklamasında Sinirlioğlu, Güvenlik Konseyi’nin 15 üyesinden 5’inin olumlu oyunu alırken 10 üye adaylığına karşı oy kullandı.
Oylamanın en dikkat çekici sonucu, veto yetkisine sahip 5 daimi üyeden 4’ünün Sinirlioğlu’na olumsuz oy vermesi oldu. ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere’den oluşan daimi üyelerin tutumu, genel sekreterlik seçiminde belirleyici öneme sahip.
5 daimi üyeden 4’ü Sinirlioğlu’na karşı çıktı
Son eğilim yoklamasında kullanılan farklı renklerdeki oy pusulalarıyla daimi üyelerin oyları, geçici üyelerin oylarından ayrıldı. Sonuçlara göre 5 daimi üyeden yalnızca biri Sinirlioğlu’na olumlu oy verirken 4’ü adaylığına karşı çıktı.
Ancak hangi ülkelerin olumlu, hangilerinin olumsuz oy kullandığı kamuoyuna açıklanmadı.
BM Güvenlik Konseyi’nin 2026 yılındaki 10 geçici üyesini Bahreyn, Kolombiya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Danimarka, Yunanistan, Letonya, Liberya, Pakistan, Panama ve Somali oluşturuyor.
Geçici üyelerin oy dağılımına göre 4 ülke Sinirlioğlu’nu desteklerken 6 ülke adaylığına karşı çıktı. Böylece Türkiye’nin adayı toplamda 5 olumlu oy aldı. Geçici üyeler arasında da hangi ülkelerin Sinirlioğlu lehine veya aleyhine oy kullandığı açıklanmadı.
Sinirlioğlu’nun olumsuz oyları arttı
Türkiye, Feridun Sinirlioğlu’nu 1 Kasım 2026’da BM Genel Sekreterliği için resmen aday göstermişti. Sinirlioğlu, 5 Kasım’da gerçekleştirilen sekizinci gayriresmî eğilim yoklamasına ilk kez katılmıştı.
İlk katıldığı yoklamada 3 olumlu, 8 olumsuz ve 4 çekimser oy alan Sinirlioğlu’nun son oylamadaki olumlu oy sayısı 5’e yükseldi. Ancak olumsuz oy sayısının 10’a çıkması ve 5 daimi üyeden 4’ünün karşı tutum alması, Türkiye’nin adaylığı açısından önemli bir diplomatik engel oluşturdu.
Grynspan 10 olumlu oyla ilk sırada
Genel sekreterlik yarışında Kosta Rika’nın adayı Rebeca Grynspan, 10 olumlu oy alarak ilk sıradaki yerini korudu. Grynspan’a 4 üye olumsuz oy verirken bir üye görüş bildirmedi.
Bununla birlikte Grynspan’ın da adaylığının önünde önemli bir engel bulunuyor. Olumsuz oyların ikisinin veto yetkisine sahip daimi üyelerden gelmesi, Kosta Rikalı adayın Güvenlik Konseyi’nin ortak adayı olmasını zorlaştırıyor.
Yarışta yer alan diğer adaylardan Arjantinli Rafael Grossi 8, Birleşik Arap Emirlikleri’nin adayı Lana Nusseibeh ise 7 olumlu oy aldı. Her iki aday da 3 daimi üyenin karşı oyuyla karşılaştı.
BM Genel Sekreteri nasıl seçiliyor?
BM Genel Sekreteri’nin belirlenmesi iki aşamalı bir süreç üzerinden yürütülüyor.
İlk aşamada, 15 üyeli BM Güvenlik Konseyi’nin bir aday üzerinde uzlaşarak bu ismi BM Genel Kurulu’na tavsiye etmesi gerekiyor. Bir adayın tavsiye edilebilmesi için en az 9 olumlu oy alması ve veto yetkisine sahip 5 daimi üyeden hiçbirinin karşı oy kullanmaması şartı bulunuyor.
İkinci aşamada ise Güvenlik Konseyi’nin tavsiye ettiği aday, 193 üyeli BM Genel Kurulu tarafından atanıyor.
Bu koşullar çerçevesinde Sinirlioğlu’nun son eğilim yoklamasında aldığı 5 olumlu oy, gerekli 9 oy eşiğinin altında kaldı. Ayrıca 4 daimi üyenin karşı oy kullanması, adaylığının önündeki ikinci önemli engel olarak öne çıktı.
Ancak gerçekleştirilen eğilim yoklamalarının bağlayıcı bir karar niteliği taşımadığına dikkat çekiliyor. Bu yoklamalar, Güvenlik Konseyi üyelerinin adaylara yönelik tutumlarını ortaya koyan gayriresmî değerlendirmelerden oluşuyor.
ABD’den aday sayısının azaltılması mesajı
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, son oylamanın ardından yaptığı açıklamada Güvenlik Konseyi’nde henüz herhangi bir aday üzerinde uzlaşma sağlanamadığını söyledi.
Washington yönetiminin bölgesel tercihlerden çok adayların niteliklerine önem verdiğini belirten Waltz, yeterli desteği alamayan adayların yarıştan çekilmeyi değerlendirmesi gerektiğini ifade etti.
Waltz, aday sayısının azaltılmasının Güvenlik Konseyi’nin ortak bir isim üzerinde uzlaşmasını kolaylaştırabileceğini dile getirdi.
Guterres’in görev süresi 31 Aralık’ta sona erecek
2017 yılından bu yana BM Genel Sekreterliği görevini yürüten Antonio Guterres’in ikinci beş yıllık görev süresi 31 Aralık 2026’da sona erecek.
Yeni genel sekreterin 1 Ocak 2027’de göreve başlaması öngörülüyor. Güvenlik Konseyi’nde henüz hiçbir adayın gerekli desteği ve daimi üyelerin onayını sağlayamaması nedeniyle seçim sürecindeki diplomatik temaslar önemini koruyor.



