ABD kültürünün simgelerinden biri olarak görülen kola, aslında İtalyan kökenli olabilir mi? İtalya’da ortaya çıkarılan 19. yüzyıla ait bir belge, bu soruyu yeniden gündeme taşıdı.
Floransa’daki tarihi San Marco Manastırı’nın eczane arşivlerinde bulunan bir belgede, Bolivya koka yaprakları ile kola cevizinden hazırlanan “şifalı bir iksir”in tarifi yer alıyor. Belgenin, günümüzdeki kolanın öncüsü olabileceği öne sürülüyor.
(Görsel: Peder Manuel Russo.)
Arşivlerde tesadüfen bulundu
San Marco Manastırı’nın başrahibi Peder Manuel Russo, arşivleri düzenlediği sırada sararmış bir tanıtım broşürü bulduğunu açıkladı.
Broşürde, 10 gram Bolivya koka yaprağı ile 30 gram kola cevizinin şarapla karıştırılmasıyla hazırlanan “Elixir Vinoso Ricostituente” adlı güçlendirici şarap iksirinin tarifi yer alıyor.
Rahipler, bu iksiri “hastalık ve yaşlılığın yol açtığı yorgunluğun ardından bedeni ve zihni toparlamaya yardımcı olan bir tonik” olarak tanıtıyordu.
Coca-Cola’nın ilk tarifiyle benzerlik taşıyor
Belgede yer alan tarifin, ABD’li eczacı John Pemberton’ın 1886 yılında koka yaprağı özü ile kola cevizini bir araya getirerek hazırladığı ilk içecekle benzerlik taşıdığı belirtiliyor.
Dönemin alkol karşıtı düzenlemeleri nedeniyle şarap kullanamayan Pemberton’un aynı malzemeleri gazlı suyla karıştırdığı, zaman içinde bu tarifin bugünkü kola içeceğine dönüştüğü ifade ediliyor.
Köken tartışması yeniden gündemde
Arşivde bulunan belgenin, kolanın doğrudan İtalya’da icat edildiğini kanıtladığı söylenmiyor. Ancak araştırmacılar, bu tarifin Coca-Cola’dan önce benzer içeriklere sahip toniklerin Avrupa’da hazırlandığını göstermesi bakımından önemli olduğunu belirtiyor.
Öte yandan, daha önce de 19. yüzyılda İspanya’da üretilen bir likörün kolanın öncüsü olabileceği yönünde benzer iddialar gündeme gelmişti. Bu son keşif ise kolanın kökenine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.
