ABD’nin Grönland Özel Temsilcisi Jeff Landry’nin adayı ziyareti sırasında doktor Joseph Griffin’i de yanında götürmesi tepki çekti.
Griffin’in “sağlığa dair ihtiyaçları değerlendirmek” için geldiğinin söylenmesi, Grönland Sağlık Bakanı Anna Wangenheim’ı kızdırdı. Wangenheim, geçmişte Grönland yerlilerinin sağlık kisvesi altında istismar edildiğini hatırlattı.
“Grönland’daki sağlık sektörü geçmişte jeopolitik çıkar konusu olmuştur. Çok uzak mesafedeki bir toplum, sağlık çalışanları sayısındaki kronik eksiklik ve sistemi baskı altına alan demografik gelişim bizi savunmasız kılıyor” diyen Wangenheim, sözlerine şöyle devam etti:
“Grönland’ı ABD’nin bir parçası haline getirmek gibi bir siyasi görev üstlenen kişilerin ‘sağlığa dair ihtiyaçları değerlendirmek’ için Nuuk’a ‘gönüllü doktor’ göndermesi de bu sebeple çok sorunlu bir hareket. Grönlandlılar bir jeopolitik projenin denekleri değildir. Sağlık sistemimiz saygı çerçevesindeki işbirliğiyle ve Grönland’ın hür iradesiyle geliştirilmelidir, gizli stratejik çıkarlara sahip siyasi temsilciler aracılığıyla değil.”
”
Grönland Başbakanı Jens Frederik Nielsen de aynı zamanda Louisiana Valisi olan Landry ve ABD’nin Kopenhag Büyükelçisi Kenneth Howery’yle pazartesi yaptığı görüşmeden sonra doktor hamlesini hedef aldı:
“Eğer Grönland’daki sağlık koşulları hakkında bilgi edinmek istiyorsanız doğru kanalları kullanarak Grönland’la iletişime geçmelisiniz.”
ABD’yle diyaloğu sürdürme ve en iyi çözümü bulma konusunda kararlı olduklarını belirten Nielsen, “Grönland halkının satılık olmadığını ve kendi kaderini tayin etme hakkımızın tartışma konusu olmadığını tekrar vurguladık” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı ele geçirme arzusu hem özerk adayı hem de bağlı olduğu Danimarka’yı rahatsız ediyor.
Trump, Grönland’a “büyük bir hastane gemisi göndereceğini” şubatta öne sürmüştü. Ancak bu gemi adaya ulaşmadı.
Danimarka, geçmişte Grönlandlı kız çocukları ve kadınlara zorunlu doğum kontrolü uygulanması nedeniyle ilk özrünü 2025’te dilemişti.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Grönlandlı kadınlara ve kız çocuklarına “sistematik ayrımcılık” uygulandığını, bu kişilerin “hem fiziksel hem de psikolojik zarara” maruz kaldığını söylemişti.
Frederiksen, “Yaşananları değiştiremeyiz ancak sorumluluk alabiliriz. Bu nedenle Danimarka adına özür diliyorum” demişti.
Danimarka hükümeti, Grönland’da İnuit yerlilerinin nüfusunu kontrol altında tutmak için 1960 ve 1970’lerde “spiral kampanyası” adı altında zorunlu doğum kontrol uygulaması gerçekleştirmişti.
1953’e kadar Danimarka sömürgesi olan ve 1992’de kendi sağlık sistemini kuran Grönland’da bu uygulamadan en az 4 bin 500 kadın ve kız çocuğu etkilendi. Eskiden başbakanlık yapan Grönland Dışişleri Bakanı Mute Egede, olayı “soykırım” diye nitelemişti.
