Özgür Özel, 24 Temmuz Cuma günü Yeni Parti’nin kuruluş evraklarını imzalayarak Cumhuriyet Halk Partisi’nden istifa etti.
Özel ile birlikte toplam 91 milletvekilinin Cumhuriyet Halk Partisi’nden istifa ederek Yeni Parti’ye katıldı.
Partinin lideri Özgür Özel, X hesabından “YENİ Parti’yi kuran, milletimizdir” paylaşımı yaptı.
Peki yeni parti nasıl kuruldu, seçime girebilecek mi, Hazine yardımı alabilecek mi?
BBC Türkçe’nin hazırladığı; yeni oluşuma ilişkin en çok merak edilen sorular ve yanıtları…
1. Yeni Parti neden kuruldu?
Yeni Parti’nin kuruluş süreci, CHP’nin 38. Olağan Kurultayı’nın mahkeme kararıyla iptal edilmesi ve Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden genel başkan olarak göreve gelmesinin ardından başladı.
Özgür Özel ve ekibinin “olağanüstü kurultay” çağrıları, Kılıçdaroğlu yönetiminde karşılık bulmadı.
Öte yandan Bölge Adliye Mahkemesi, mutlak butlan kararına ilişkin dosyayı adli tatilin başlamasından kısa süre önce temyiz incelemesi için Yargıtay’a gönderdi.
Mutlak butlan kararına ilişkin Yargıtay’dan kısa sürede bir karar çıkması beklenmiyor.
Bu süreçte Özel ve ekibi, olası bir erken seçime hazırlıksız yakalanmamak ve kamuoyundan gelen talepleri de dikkate alarak yeni partinin kuruluş sürecini hızlandırma kararı aldı.
2. Partinin adı ne oldu?
Yeni oluşumun adı “Yeni Parti” olarak belirlendi.
Özgür Özel de X hesabındaki profil fotoğrafını Yeni Parti logosunun yer aldığı görselle değiştirirken, hesap açıklamasındaki “CHP Genel Başkanı” ifadesini kaldırdı.
3. Kaç milletvekili geçti, Meclis’teki dengeler değişecek mi?
Yeni Parti’ye, Özgür Özel ile birlikte 91 milletvekili katıldı.
Bu gelişmeyle birlikte CHP, TBMM’deki ana muhalefet konumunu kaybederken, Yeni Parti 91 milletvekiliyle Meclis’in ikinci büyük partisi ve yeni ana muhalefet partisi oldu.
Milletvekili geçişleri yalnızca siyasi dengeleri değil, Meclis’teki idari yapıyı da etkileyecek. Yeni sandalye dağılımıyla birlikte Başkanlık Divanı, ihtisas komisyonları, grup yönetimleri ve Genel Kurul’daki oturma düzeni yeniden şekillenecek.
Buna karşın milletvekili transferleri, tek başına yeni partiye Hazine yardımı alma ya da seçime katılma yeterliliği kazandırmıyor.
4. Belediye başkanları da yeni partiye geçecek mi?
İlk aşamada belediye başkanlarına yönelik toplu bir geçiş planı bulunmuyor.
Edinilen bilgilere göre, yeni partinin kuruluş sürecinde belediye başkanlarına kitlesel bir katılım çağrısı yapılmayacak.
Bunun başlıca gerekçeleri arasında, yeni partiye katılan belediye başkanlarının yeni adli ve idari süreçlerle karşı karşıya kalabileceği endişesi ile belediye meclislerinde yaşanabilecek olası bölünmelerin yerel yönetimlerde yönetim krizine yol açma ihtimali yer alıyor.
Buna karşın kendi iradesiyle Yeni Parti’ye katılmak isteyen belediye başkanlarına kapının kapatılmayacağı, geçişlerin bireysel tercihler doğrultusunda şekilleneceği ifade ediliyor.
5. Yeni Parti seçime girebilecek mi?
Siyasi Partiler Kanunu’na göre siyasi partilerin seçime katılabilmesi için belirli şartları yerine getirmesi gerekiyor.
Geçmişte TBMM’de grup kurmak genel seçime katılmak için yeterli görülürken, 2022 yılında yapılan yasa değişikliğiyle partilerin en az 41 ilde teşkilatlanması ve seçimden en az altı ay önce büyük kongresini yapmış olması şartı getirildi.
Kuruluş sürecini hızla tamamlamayı hedefleyen Yeni Parti’nin hem teşkilatlanma çalışmalarını hem de Meclis’teki grup yapılanmasını eş zamanlı yürütmesi planlanıyor.
Kulislere göre Özgür Özel ve ekibi, olası bir baskın seçime katılımın hukuki yollarla engellenmesi ihtimaline karşı seçime girme yeterliliğine sahip bir siyasi partiyi de yedekte tutmayı planlıyor.
6. Hazine yardımı alabilecek mi, gelir kaynağı ne olacak?
Hayır. Mevcut düzenlemeye göre siyasi partilere yapılan Hazine yardımı, Meclis’teki milletvekili sayısına göre değil, son milletvekili genel seçiminde aldıkları oy oranına göre hesaplanıyor.
Yeni Parti, 2023 genel seçimlerine katılmadığı ve herhangi bir oy oranına sahip olmadığı için Hazine yardımı alamayacak.
Bu süreçte partinin gelirleri; üyelik aidatları, milletvekili aidatları, bağışlar, parti yayınları, etkinlik gelirleri ile Siyasi Partiler Kanunu’nda sayılan diğer yasal gelirlerden oluşacak.
Partinin devlet yardımından yararlanabilmesi ise katılacağı ilk milletvekili genel seçiminde en az yüzde 3 oy almasına bağlı olacak.
7. Yeni Parti’nin siyasi çizgisi ne olacak?
Özgür Özel ve kurmaylarının hazırlıkları, yeni partinin CHP’nin temel ilkelerinden kopmasını değil, bu ilkeleri yeni bir siyasi anlayışla sürdürmesini hedefliyor.
Parti programında Atatürk ilke ve devrimleri, laiklik, hukuk devleti, parlamenter demokrasi ve sosyal demokrat değerlerin korunacağı belirtiliyor.
Yeni oluşumun temel siyasi söylemlerinden birini ise Özgür Özel’in son iki yıldır sıkça dile getirdiği “Türkiye İttifakı” yaklaşımının oluşturması bekleniyor.
Bu çerçevede partinin; Özel’in tanımladığı şekliyle “sosyal demokratlar, muhafazakâr demokratlar, milliyetçi demokratlar, Kürt demokratlar, sosyalist demokratlar ve liberal demokratları” kapsayan geniş bir siyasi çizgi izlemesi öngörülüyor. (BBC)
