İsrail ile Yunanistan arasında şimdiye kadar yapılmış en kapsamlı hava savunma ağı anlaşması olan ‘Aşil Kalkanı’ hakkında Yunanistan’da başlayan “stratejik ve teknolojik bağımlılık” tartışması devam ediyor.
İsrail Füze Savunma Teşkilatı Direktörü Moşe Patel’in, Yunanistan’ın Kathimerini gazetesine verdiği röportajda, ordu için alınacak 3 milyon euroluk hava savunma sisteminin kaynak koduna Yunanistan’ın erişemeyeceğini söylemesi ülkede tansiyonu yükseltti. Açıklama sonrası Miçotakis’e muhalif siyasetçilerden peş peşe “ulusal çıkarların korunması” yönünde açıklamalar geldi.
Muhalefetteki Panhelenik Sosyalist Hareket (PASOK), hükümetten sistemin kaynak koduna Yunanistan’ın erişip erişemeyeceğinin açıklığa kavuşturulmasını istedi.
PASOK’un savunma alanından sorumlu milletvekili Mihalis Katrinis, yaptığı yazılı açıklamada, Savunma Bakanı Nikos Dendias’ın 23 Temmuz’daki konuşmasında, Yunan Silahlı Kuvvetleri için alınacak sistemlerin kaynak koduna erişim sağlanmaması halinde tedarikin ilerlemeyeceğini söylediğini hatırlattı.
‘Anlaşmanın teknik ve hukuki hükümleri açıklansın’
Katrinis, buna karşılık İsrail Savunma Bakanlığı’nın 31 Ağustos’ta yayımladığı açıklamada, yeni ulusal komuta ve kontrol altyapısının İsrailli Rafael şirketi tarafından geliştirileceğinin belirtildiğine dikkati çekti. Patel’in açıklamasını hatırlatan Katrinis, kaynak kodunun mülkiyeti ve erişim yetkisine ilişkin soru işaretleri oluştuğunu ifade etti. Katrinis, “Aşil Kalkanı’nın kaynak kodu sonuçta Yunanistan’a mı ait olacak?” sorusunu yönelterek, konuyu 1 Eylül’de parlamentoya taşıdıklarını ve Savunma Bakanlığı’ndan yazılı yanıt beklediklerini belirtti.
Kaynak kodu meselesinin milyarlarca euroluk savunma tedarikinde ulusal çıkarların korunması açısından önem taşıdığını vurgulayan Katrinis, anlaşmanın teknik ve hukuki hükümlerinin kamuoyuna açıklanması çağrısında bulundu.
Çipras’tan ‘ulusal çıkarlar’ ve ‘dış bağımlılık’ uyarısı
SYRIZA’nın eski lideri ve Yunanistan’ın Eski Başbakanı Aleksis Çipras’ın kurduğu Yunan Sol İttifakı (ELAS), İsrailli yetkili Moşe Patel’in Yunanistan’ın komuta ve kontrol sistemiyle bağlantılı kaynak koduna erişemeyeceği yönündeki açıklamasının, sistemin yönetimi ve “ulusal çıkarların korunması” konusunda ciddi soru işaretlerine yol açtığını vurguladı. Parti, hükümetin bu konuda “açıkta kaldığına” ve Yunanistan’ın sistem üzerinde tam denetim sahibi olmaması halinde ülkenin dışa bağımlı hale gelebileceğine dikkati çekti.
Efimerida ton Syntakton gazetesi ise İsrail tarafından yapılan son bilgilendirmede Yunan Silahlı Kuvvetleriyle teknoloji transferi ile yazılım ve teknolojinin ortak kullanımından söz edildiğini ancak kaynak kodunun teslim edileceğinin açıkça belirtilmediğini yazdı.
Kaynak kodu anlaşmanın kullanım lisansına dahil değildi
Gazete, Patel’in Kathimerini’ye verdiği röportajda, Yunanistan’ın “Aşil Kalkanı”nın komuta ve kontrol kabiliyetleriyle bağlantılı kaynak koduna erişip erişemeyeceği sorusuna, “Hayır çünkü kaynak kodu anlaşmanın kullanım lisansına dahil değildi” yanıtını verdiğini aktardı.
Efimerida ton Syntakton ayrıca, Kathimerini’nin internet sitesinde bu soru-cevap bölümünün bir aşamada çıkarıldığını, daha sonra metnin yeniden güncellenerek İsrail Savunma Bakanlığından gelen yeni bilgilendirmeye dayanılarak “teknoloji transferi” ile “yazılım ve teknolojinin ortak kullanımı” ifadelerinin eklendiğini ileri sürdü.
To Vima gazetesi de “Aşil Kalkanı’nda kaynak kodu konusunda bulanık tablo” başlıklı analizinde, Patel’in “kaynak kodu lisans anlaşmasına dahil değildi” sözlerinin Atina’da ciddi soru işaretleri yarattığını ve Yunan tarafının daha önceki açıklamalarıyla çelişkili görüntü oluşturduğunu yazdı.
Ne olmuştu?
İsrail ve Yunanistan arasında 31 Ağustos’ta Tel Aviv’de yaklaşık 3 milyar avro değerindeki “Aşil Kalkanı” hava savunma anlaşması imzalanmıştı.
“Aşil Kalkanı” anlaşması kapsamında İsrail’in, Yunanistan’da David’s Sling (Davud Sapanı) sistemleri ve Israel Aerospace Industries (IAI) tarafından Barak MX sistemi dahil çok katmanlı hava savunma ağı kuracağı kaydedilmişti. Anlaşmanın, Rafael şirketinin Davud Sapanı ve IAI’nın Barak MX sistemlerinin yanı sıra yine Rafael’in Spyder sisteminive IAI’nın hava kontrolüne yönelik MMR tipi çok görevli radarlarını da içerdiği belirtilmişti.
Bunun yanında Rafael’in öncülüğünde geliştirilecek yeni bir ulusal komuta ve kontrol sistemi de anlaşmada yer almıştı. Yunanistan’da muhalefetteki partiler ise anlaşmanın İsrail’e savunma alanındaki bağımlılığı artıracağını, Yunan vergi mükelleflerine mali yük getireceğini ve ülkenin bölgesel politikasını daha fazla İsrail’e bağlayacağını vurgulamıştı.
Eski Yunanistan Maliye Bakanı Yanis Varufakis, İsrail ile imzalanan “Aşil Kalkanı” anlaşmasının “utanç verici” olduğunu belirterek, “Yunanların büyük bir çoğunluğu soykırımcı Apartheid devletine karşı olmasına rağmen, biz yönetici sınıfımızın bu rezil anlaşmayla Yunanistan’ı lekelemesine izin verdik.” değerlendirmesinde bulunmuştu. Basında yayımlanan değerlendirmelerde de anlaşmanın maliyeti, İsrail’e teknolojik ve stratejik bağımlılık ile Atina’nın Orta Doğu’daki konumuna etkileri eleştirilmişti.
Yunan basınından ‘Aşil Kalkanı’ yorumu: ‘Derin teknolojik bağımlılık, jeopolitik bahis’
