ABD ile İran arasında haftalardır süren savaşın ardından ilan edilen ateşkesi kalıcı barışa dönüştürmeyi hedefleyen kritik görüşmeler Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başladı.
Taraflar arasındaki müzakerelerin, Pakistanlı aracılar yoluyla başladığı belirtiliyor.
Pakistanlı kaynaklar ABD ve İran arasındaki görüşmelerin, Pakistanlı aracılar yoluyla başladığını belirtti.
Kaynaklar, tarafların Pakistanlı yetkililerle İslamabad’daki bir otelde doğrudan görüşmeler öncesi, “aradaki sorunları çözmek amacıyla” Pakistan heyetleriyle ayrı ayrı görüştüğünü kaydetti.
Kaynaklardan birisi, “İki heyetin ne zaman yüz yüze görüşeceğini şu anda söyleyemem. Şu anda Pakistanlı yetkililer ile görüşüyorlar” ifadesini kullandı.
Pakistan Başbakanlığının, tarafların “yapıcı bir şekilde temaslarda bulunma” konusundaki kararlılığının memnuniyetle karşıladığı belirtilerek, görüşmelerin bölgede kalıcı barış için zemin oluşturmasının umut edildiği kaydedildi.
Açıklamada ayrıca Pakistan’ın, iki taraf arasında sürdürülebilir bir çözüm için kolaylaştırıcı rolünü sürdürmeye hazır olduğu vurgulandı.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, görüşmeleri “ya tamam ya devam” niteliğinde olarak tanımlarken, zirve uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
İran’ın 71 kişilik heyetinin gece saatlerinde İslamabad’a ulaştığı, ABD heyetinin ise sabah saatlerinde kente giriş yaptığı bildirildi. Görüşmelerin gün boyu sürmesi ve pazar gününe sarkması bekleniyor.
Şahbaz Şerif ile görüştüler
Heyetler ilk görüşmelerini ayrı ayrı Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile gerçekleştirdi.
İran devlet televizyonu, İran müzakere heyeti ile Pakistan Başbakanı Şerif’in görüştüğünü duyurdu.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleşecek ABD-İran görüşmeleri öncesinde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif ile ikili bir görüşme gerçekleştirdi.
Tarafların, ABD ile İran arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerin seyri, bölgesel güvenlik durumu ve ateşkesin korunmasına yönelik adımları ele aldığı belirtiliyor.
ABD tarafı anlaşmaya kararlı
ABD Başkanı Donald Trump, müzakerelere liderlik etmesi için Başkan Yardımcısı JD Vance’i görevlendirdi. Bu adım, Washington yönetiminin anlaşma konusunda kararlı olduğu şeklinde yorumlandı.
ABD heyetinde ayrıca Jared Kushner ve Ortadoğu temsilcisi Steve Witkoff da yer alıyor.
İran heyetine ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf başkanlık ediyor. Tahran yönetimi görüşmeler öncesinde Lübnan’da ateşkes sağlanması ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması gerektiğini vurgulamıştı.
Görüşmeler uzayabilir
Resmi takvim açıklanmasa da müzakerelerin birkaç gün sürmesi bekleniyor. İran Ulusal Güvenlik Konseyi, görüşmelerin ateşkes sonrası 15 güne kadar uzayabileceğini duyurdu.
Taraflar arasında ön koşullar konusunda farklı yaklaşımlar dikkat çekiyor. İran belirli şartların sağlanmasını isterken, ABD “iyi niyetli müzakere” vurgusu yapıyor.
Kritik başlıklar: Hürmüz ve nükleer program
Zirvenin en önemli gündem maddeleri arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran’ın nükleer faaliyetleri yer alıyor.
ABD yönetimi boğazın açık tutulmasını küresel enerji güvenliği açısından hayati görürken, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri müzakerelerin en zorlu başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Trump yönetiminin temel hedefinin savaşı sonlandırarak siyasi bir başarı elde etmek olduğu değerlendiriliyor.
İslamabad’da olağanüstü güvenlik
Zirve nedeniyle Pakistan’ın başkenti adeta olağanüstü güvenlik önlemleri altına alındı. Hükümet iki günlük tatil ilan ederken, kent genelinde 10 binden fazla güvenlik personeli görevlendirildi.
İran heyetini taşıyan uçağa Pakistan hava sahasında savaş uçakları eşlik ederken, heyet şehir merkezine kadar özel birlikler tarafından korundu.
Bölgesel gerilim sürüyor
Müzakerelere rağmen bölgede tansiyon düşmüş değil. Lübnan’da sığınakların dolduğu ve çok sayıda okulun yerinden edilenler için kullanıldığı bildirildi.
İsrail yönetimi, Lübnan için ayrı bir ateşkes sürecine açık olduğunu belirtirken, Hizbullah ile doğrudan müzakere yürütmeyeceğini açıkladı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü: “İran’ın 10 maddelik önerisi Pakistan’a iletildi”
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Pakistan’da İran devlet televizyonuna açıklamalarda bulundu. Görüşmelerin devam ettiğini belirten Bekayi, “İran’ın 10 maddelik önerisi Pakistan’a iletildi. Diplomasi alanından başı dik şekilde çıkmayı umuyoruz” dedi. Bekayi, diplomatik faaliyet yürüttüklerini ancak askeri olarak da teyakkuzda olduklarını vurgulayarak, olası ateşkes ihlallerini de yakından takip ettiklerini ve Lübnan’da bulunan İran Büyükelçiliği ile irtibat halinde olduklarını belirtti.
İran devlet televizyonu ise Tahran’ın Pakistan aracılığıyla yapılan görüşmelerde “kırmızı çizgilerini” belirlediğini ve bu çizgilerin, “Hürmüz Boğazı’nın kontrolü, savaş tazminatları, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasıyla ilgili bölgelerde gerçek ve istikrarlı bir ateşkes olduğunu” aktardı.
ABD heyetinin, İran ile kaç görüşme yapacağı henüz kesinleşmedi.
İranlı yetkililer, ABD’nin İran’a ait yurt dışında dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını ve ateşkesin Lübnan’ı da kapsayacak şekilde genişletilmesini talep etmiş, bunların karşılanmaması durumunda görüşmelerin başlamayacağını belirtmişti. Batı medyasında yer alan iddialara göre, taraflar İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması konusunda uzlaştı.
Beyaz Saray görüşmelere ilişkin herhangi bir program paylaşmazken ABD basınında Washington da sürecin hassasiyeti ve sahadaki dengelerin sürekli değişmesi nedeniyle, görüşmelere ilişkin ayrıntılı bir takvim paylaşmaktan kaçındığı belirtiliyor. Pakistan’da ne kadar süre bulunacakları belirsiz olan ABD heyetinin, burada İran ile kaç görüşme yapacağı henüz kesinleşmedi.
Çocukların fotoğrafları ve kanlı çantalar da uçakta
ABD ile müzakereler için Pakistan’a giden İran heyetini taşıyan uçakta, koltuklara ABD ve İsrail’in savaşın başında İran’ın Minab kentinde bir ilkokula düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden çocukların fotoğrafları ve kanlı çantaları yerleştirildi. Minab’daki saldırıda 100’den fazlası çocuk 168 kişi hayatını kaybetmişti.
İran’ın müzakere heyetini İslamabad’a götüren “Minab-168” sefer sayılı uçakta çekilen görüntüler dikkati çekti. Heyet Pakistan’a giderken, uçaktaki koltuklara Minab’da ölen çocukların fotoğrafları, üzeri kanlı çantaları ve beyaz güller konuldu. İran devlet televizyonu IRIB, uçuşa ait fotoğrafları sosyal medya hesabında, “İran uçağındaki yolcular. Heyete kimin için müzakere ettiklerini hatırlatmak için: Minab okulunda katledilen çocuklar ve kanlı sırt çantaları” ifadeleriyle paylaştı.
ABD ve İran arasında görüşmeler, Pakistan’ın arabuluculuğunda ilan edilen iki haftalık ateşkesin kalıcı barışa dönüştürülmesi amacıyla yapılıyor. İslamabad’daki görüşmelerin bu turunda özellikle İsrial’in Lübnan’a saldırıları, Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer güvenliği ve İran’a yönelik yaptırımlar gibi başlıkların masadaki başlıca konulardan olması bekleniyor
ABD ile İran arasında İsrail’i de kapsayan geçici ateşkes
ABD ve İsrail’in İran’a 28 Şubat’ta başlattığı saldırıların ardından İran’ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan’da saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran’dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.
“İran’ın savaştaki hedeflerine ulaştığı” açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad’da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.
Türkiye, Pakistan ve Mısır, ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi.
Geçici ateşkesi desteklediğini açıklayan İsrail yönetimi ise uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak, Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürüyor
