Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Euclid Uzay Teleskobu, Samanyolu Galaksi’nin merkezini bugüne kadar görünür ışıkta elde edilen en büyük ve en ayrıntılı görüntüyle gözler önüne serdi. Yaklaşık 60 milyon yıldızı tek karede buluşturan dev mozaik görüntü, Güneş Sistemi dışındaki yeni gezegenlerin keşfi için de önemli bir referans oluşturacak. Görüntü, Euclid teleskobunun Mart 2025’te gerçekleştirdiği toplam 26 saatlik gözlem sırasında elde edildi. Dokuz ayrı gözlem alanının birleştirilmesiyle oluşturulan mozaik, Ay’ın görünen alanından daha geniş bölgeleri kapsıyor. İlk olarak siyah-beyaz kaydedilen görüntü, daha sonra yer tabanlı teleskoplardan elde edilen verilerle renklendirildi.
60 milyon yıldız aynı karede
Samanyolu’nun merkezi, milyarlarca yıldızın son derece sıkışık halde bulunduğu galaktik şişkinlik (galaksinin merkezindeki yoğun yıldız bölgesi) olarak bilinen yapıyı içeriyor. Euclid’in yüksek çözünürlüklü kamerası, bu yoğun bölgede birbirine çok yakın duran yıldızları bile tek tek ayırt edebildi.
Bilim insanlarına göre görüntünün en önemli katkılarından biri, Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerin araştırılmasına sağlayacağı destek olacak. Samanyolu’nun merkezindeki yoğun yıldız nüfusu, mikromercekleme (bir yıldızın kütle çekiminin arkasındaki yıldızın ışığını büyütmesi) adı verilen yöntemle yeni gezegenlerin tespit edilmesi için en uygun bölgelerden biri olarak görülüyor.
Euclid’in tek başına yeni gezegen keşfetmesi beklenmese de, elde ettiği ayrıntılı görüntüler gelecekte yapılacak gözlemlerle karşılaştırılarak gezegenlerin kütlelerinin daha hassas hesaplanmasına ve yeni ötegezegenlerin doğrulanmasına yardımcı olacak. Görüntüde şimdiden 51 bilinen gezegen sistemi yer alıyor.
Roman Uzay Teleskobu için de önemli bir başlangıç
Araştırmacılar, Euclid’in topladığı verilerin bu yıl fırlatılması planlanan ve kadın bir bilim insanından ismini alan NASA’nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu için de önemli bir başlangıç noktası oluşturacağını belirtiyor. Roman Teleskobu aynı bölgeyi defalarca gözlemleyerek binlerce yeni ötegezegen keşfetmeyi hedefliyor. Euclid’in oluşturduğu ayrıntılı harita sayesinde gelecekte yapılacak gözlemler çok daha hassas biçimde karşılaştırılabilecek.
2023 yılında uzaya gönderilen Euclid Uzay Teleskobu’nun temel görevi, evrenin üç boyutlu haritasını çıkararak karanlık madde (varlığı kütle çekim etkileriyle anlaşılan ancak doğrudan gözlemlenemeyen madde) ve karanlık enerjinin (evrenin genişlemesini hızlandırdığı düşünülen gizemli enerji) doğasını araştırmak. Ancak bilim insanları, teleskobun yüksek çözünürlüğü sayesinde Samanyolu’nun merkezi gibi yoğun bölgelerin de benzeri görülmemiş ayrıntılarla incelenebildiğini ve bu verilerin uzun yıllar boyunca farklı astronomi araştırmalarında kullanılacağını ifade ediyor.
